Έχετε εγγραφεί με επιτυχία
Παρακαλώ ακολουθήστε τον σύνδεσμο που εστάλη στο
Η ελληνική σημαία - Sputnik Ελλάδα
Ελλάδα
Η επικαιρότητα από κάθε γωνιά της Ελλάδας, την Αθήνα τη Θεσσαλονίκη ή την επαρχία. Γρήγορη και έγκαιρη ενημέρωση για όλες τις εξελίξεις.

Παπανδρέου: Ο πολιτικός που έγραψε ιστορία - Τα χρόνια της χούντας και οι τρεις κυβερνητικές θητείες

© Φωτογραφία : SOOC / Nikos LibertasΑνδρέας Παπανδρέου
Ανδρέας Παπανδρέου - Sputnik Ελλάδα, 1920, 23.06.2021
Βρείτε μας
Σαν σήμερα το 1996 έφυγε από τη ζωή ο Ανδρέας Παπανδρέου. Η σύλληψη στα χρόνια της χούντας και οι τρεις πολιτικές του θητείες ως πρωθυπουργός.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου άφησε το «στίγμα» του στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας με την παρουσία του και την πολιτική του δράση την περίοδο της Μεταπολίτευσης.
Σύντομα αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο επιδραστικούς πολιτικούς στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Ήταν οικονομολόγος διεθνούς φήμης, με θητεία σε αμερικάνικα και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, ασχολήθηκε με την πολιτική από τα μέσα της δεκαετίας του '60 μέσα από τις τάξεις της Ένωσης Κέντρου (το κόμμα που συνίδρυσε και ηγήθηκε ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου) και μετά την επάνοδο της δημοκρατίας το 1974, ίδρυσε το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), που έπειτα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα πολιτικά δρώμενα της χώρας.
Πρόκειται για μία προσωπικότητα με πολλούς οπαδούς, αλλά και «ορκισμένους» εχθρούς και διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας από τις 21 Οκτωβρίου 1981 έως τις 2 Ιουλίου 1989 και από τις 13 Οκτωβρίου 1993 έως τις 17 Ιανουαρίου 1996, όταν και υπέβαλε την παραίτησή του για λόγους υγείας.
Στο «τιμόνι» της χώρας παρέμεινε συνολικά περίπου 10 χρόνια, κάτι που τον κατατάσσει στην τέταρτη θέση του πίνακα με τους μακροβιότερους Έλληνες πρωθυπουργούς, μετά τους Κωνσταντίνο Καραμανλή, Ελευθέριο Βενιζέλο και Χαρίλαο Τρικούπη.

Η σύλληψή του στα χρόνια της χούντας

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, με την επιβολή του πραξικοπήματος στις 21 Απριλίου του 1967, συνελήφθη στο σπίτι του στο Ψυχικό και κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ έως τον Δεκέμβριο, όταν το στρατιωτικό καθεστώς τού χορήγησε αμνηστία και τον άφησε ελεύθερο.
Τον Ιανουάριο του '68 του δόθηκε άδεια να αποχωρήσει από τη χώρα και να μεταβεί στο εξωτερικό. Στα περίπου επτά χρόνια που έλειπε από την Ελλάδα, ο Ανδρέας Παπανδρέου ανέπτυξε έντονη και πολύπλευρη αντιστασιακή δράση κατά του δικτατορικού καθεστώτος των Αθηνών.
Έναν μήνα μετά, στις 27 Φεβρουαρίου, προχώρησε στην ίδρυση του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ) με αρχική έδρα τη Στοκχόλμη και με τη συμπαράσταση των κυβερνήσεων της Σουηδίας.
Ο ίδιος υποστήριζε πως η ανατροπή της χούντας των συνταγματαρχών θα ήταν δυνατή μόνον έπειτα από συνεχή και συνεπή λαϊκό αγώνα και οι ιδεολογικοί στόχοι αυτού του αγώνα είχαν ως τελικό σκοπό τον ριζικό μετασχηματισμό της κοινωνικής και πολιτικής δομής της Ελλάδας και τον αναπροσανατολισμό των διεθνών της σχέσεων.
Τα χρόνια της εξορίας του δίδαξε ως καθηγητής Οικονομικών στα πανεπιστήμια Στοκχόλμης (1968-1969) και Γιορκ (1969-1974), ενώ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Σουηδία απέκτησε, το 1969, το πέμπτο του παιδί, την Αιμιλία Νίμπλουμ, με την ηθοποιό και τηλεπαρουσιάστρια Ράνια Νίμπλουμ.

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ

Ο Ανδρέας Παπανδρέου επέστρεψε στην Ελλάδα περίπου έναν μήνα μετά την πτώση της χούντας, στις 16 Αυγούστου 1974 και τον υποδέχθηκαν χιλιάδες ομοϊδεάτες του που κατέκλυσαν το αεροδρόμιο του Ελληνικού.
Αφού είχε αποστασιοποιηθεί από την Ένωση Κέντρου, στις 3 Σεπτεμβρίου ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ, στο οποίο εντάχθηκαν πολιτικές δυνάμεις προερχόμενες από το ΠΑΚ, αντιστασιακές ομάδες και προσωπικότητες από την ευρύτερη δημοκρατική παράταξη.
Η «Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη» αποτέλεσε την ιδεολογικοπολιτική πυξίδα - πλαίσιο του κινήματος, το οποίο συνοψίζεται με το τετράπτυχο «Εθνική Ανεξαρτησία - Λαϊκή Κυριαρχία - Κοινωνική Απελευθέρωση - Δημοκρατική Διαδικασία».
Όπως είχε τονίσει ο Ανδρέας Παπανδρέου, «βασικός κυριαρχικός στόχος του κινήματος είναι η δημιουργία μιας πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας».
Το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974 συγκέντρωσε το 13,58% των ψήφων, με τη Νέα Δημοκρατία να θριαμβεύει και την ΕΚΝΔ να καταλαμβάνει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου εξελέγη βουλευτής Θεσσαλονίκης (1974-1977) και μέχρι τον θάνατό του επανεκλεγόταν στην Α' Αθηνών (1977-1989) και στη Β’ Αθηνών (1989-1996).
Μέχρι τις επόμενες εκλογές, επέβαλε την κυριαρχία του, διαγράφοντας πολλά επιφανή στελέχη που τον κατηγορούσαν για έλλειψη εσωκομματικής δημοκρατίας. Οι αντιπολιτευτικοί του τόνοι στόχευαν όχι μόνο στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αλλά και στην ΕΚΝΔ, την οποία επιδίωκε να εξαφανίσει από τον πολιτικό χάρτη και να κυριαρχήσει με το ΠΑΣΟΚ στον χώρο του κέντρου και της κεντροαριστεράς.
Έτσι, στις εκλογές της 20ης Νοεμβρίου 1977, το ΠΑΣΟΚ διπλασίασε τα ποσοστά του, αγγίζοντας το 25,34%, και κατέστη αξιωματική αντιπολίτευση. Οι θέσεις του διατυπώθηκαν συνολικά στην προεκλογική διακήρυξη των εκλογών τού 1981 με τη «Διακήρυξη Κυβερνητικής Πολιτικής» («Συμβόλαιο με τον Λαό»).
© Φωτογραφία : Menelaos Myrillas / SOOCΣυμβόλαιο με τον Λαό
Συμβόλαιο με τον Λαό - Sputnik Ελλάδα, 1920, 23.06.2021
Συμβόλαιο με τον Λαό

Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση

Το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 πέτυχε τη νίκη, συγκεντρώνοντας το 48,06% των ψήφων και 172 έδρες στη Βουλή.
Έτσι, ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός της Ελλάδας και σχημάτισε την πρώτη αριστερή κυβέρνηση στην ιστορία της χώρας.
Παράλληλα, ανέλαβε τη διεύθυνση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας (1981-1985).
Η πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίστηκε από αλλαγές σε πολλούς τομείς της εσωτερικής πολιτικής (πολιτικός γάμος, μονοτονικό, αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ΕΣΥ, αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης κ.ά.).
Όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική, ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε ως άξονα την «ανεξάρτητη και πολυδιάστατη ελληνική πολιτική» και την εφαρμογή μιας πάγιας πολιτικής ειρήνης και φιλίας στα Βαλκάνια.
Εκτός από τους πολιτικούς αυτούς χειρισμούς προχώρησε και σε ευρύτερα πλαίσια, ευρωπαϊκά και διεθνή, όπως απύραυλες ζώνες, Τρίτος Κόσμος, «Πρωτοβουλία των Έξι», με τους πολιτικούς αντιπάλους του Παπανδρέου να λένε πως τα παραπάνω «απομόνωσαν την χώρα από τους φυσικούς συμμάχους της».
Ωστόσο, οι αμερικανικές βάσεις δεν έφυγαν από την Ελλάδα, η χώρα παρέμεινε στην ΕΟΚ και ο Ανδρέας Παπανδρέου πέτυχε τη θεσμοθέτηση από την Κοινότητα ενός νέου αναπτυξιακού εργαλείου με την ονομασία Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (ΜΟΠ).

Η δεύτερη κυβερνητική θητεία του

Η πρώτη πρωθυπουργική θητεία του Ανδρέα Παπανδρέου ολοκληρώθηκε με την πρότασή του για μία περιορισμένη συνταγματική αναθεώρηση, που αποσκοπούσε κυρίως στην αποδυνάμωση των εξουσιών του Προέδρου της Δημοκρατίας και εκ των πραγμάτων στην ενδυνάμωση της πολιτικής θέσης του πρωθυπουργού.
Μετά ακολούθησε η πρόταση αντικατάστασης του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή με τον αρεοπαγίτη Χρήστο Σαρτζετάκη.
Οι επιδιώξεις αυτές, στις οποίες αντέδρασε η Νέα Δημοκρατία, επικυρώθηκαν πολιτικά από τις εκλογές στις 2 Ιουνίου 1985, κατά τις οποίες το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε το 45,82% των ψήφων και 161 έδρες στη Βουλή.
Έτσι, ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε τη δεύτερη κυβέρνησή του αρχίζοντας παράλληλα ένα διετές πρόγραμμα λιτότητας.
Το 1988 ξέσπασε το σκάνδαλο Κοσκωτά, στο οποίο ενεπλάκησαν στελέχη της κυβέρνησης, αλλά και ο ίδιος ο Παπανδρέου. Η περίοδος μετά ήταν γεμάτη πολιτική ένταση.
Το ίδιο έτος, άρχισαν και τα προβλήματα υγείας του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος οδηγήθηκε εσπευσμένα σε νοσοκομείο του Λονδίνου και υπεβλήθη σε σοβαρή εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς.
Τα παραπάνω οδήγησαν στην πτώση του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 18ης Ιουνίου 1989.
Μάλιστα, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που συγκροτήθηκε από την Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και τον ενιαίο Συνασπισμό της Αριστεράς υπό τους Χαρίλαο Φλωράκη και Λεωνίδα Κύρκο, παρέπεμψε τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά, μαζί με τους τέως υπουργούς του Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα, Δημήτρη Τσοβόλα και Γιώργο Πέτσο.
Σε ομιλία του στη Βουλή, ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν αρνήθηκε τις πολιτικές του ευθύνες και θεώρησε την παραπομπή του στο Ειδικό Δικαστήριο, ως πολιτική δίωξη που είχε ως στόχο την πολιτική του εξόντωση και τη διάλυση του ΠΑΣΟΚ.
Με την έκδοση της αθωωτικής απόφασης του Ειδικού Δικαστηρίου με ψήφους 7-6, υπέρ του, έκλεισε ένα κεφάλαιο της ελληνικής πολιτικής ζωής, που έμεινε στην ιστορία ως «Κάθαρση» ή «Βρώμικο '89».
Σε αυτό το διάστημα ο Παπανδρέου πήρε διαζύγιο από τη δεύτερη σύζυγό του Μαργαρίτα και προχώρησε σε τρίτο γάμο με την αεροσυνοδό Δήμητρα Λιάνη.
Ανδρέας Παπανδρέου και Δήμητρα Λιάνη - Sputnik Ελλάδα, 1920, 23.06.2021
Ανδρέας Παπανδρέου και Δήμητρα Λιάνη

Η τρίτη κυβέρνηση

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, με την ακροαματική διαδικασία και την έκβαση της δίκης, έθεσε ζήτημα παραπλάνησης του εκλογικού σώματος κατά τις τρεις βουλευτικές εκλογές του 1989-1990, που έδωσαν τελικά οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία στη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.
Έτσι, στις πρόωρες εκλογές στις 10 Οκτωβρίου 1993, που προκηρύχθηκαν μετά την παραίτηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη λόγω έντονων εσωκομματικών προβλημάτων, το ΠΑΣΟΚ επανήλθε στην εξουσία με ποσοστό 46,82% και ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε την τρίτη του κυβέρνηση.
Κυβέρνησε για περίπου δύο χρόνια, καθώς τον Νοέμβριο του 1995 μεταφέρθηκε στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία τον ανάγκασαν να παραιτηθεί στις 17 Ιανουαρίου 1996.
© Φωτογραφία : SOOC/Alexandros MichailidisΈκθεση με προσωπικά αντικείμενα και αρχειακό υλικό του Ανδρέα Παπανδρέου
Έκθεση με προσωπικά αντικείμενα και αρχειακό υλικό του Ανδρέα Παπανδρέου - Sputnik Ελλάδα, 1920, 23.06.2021
Έκθεση με προσωπικά αντικείμενα και αρχειακό υλικό του Ανδρέα Παπανδρέου
Το διάστημα αυτό τον αναπλήρωνε ο υπουργός Εσωτερικών Άκης Τσοχατζόπουλος, ενώ ο Παπανδρέου βγήκε από το νοσοκομείο τον Μάρτιο του ίδιου έτους.
Κατά την τρίτη θητεία του, ακολούθησε μια συνετή και σφιχτή οικονομική πολιτική, ενόψει ΟΝΕ, ενώ στα θετικά της κυβέρνησής του καταγράφεται η δημιουργία του ΑΣΕΠ για την αξιοκρατική πρόσληψη των δημοσίων υπαλλήλων (Νόμος Πεπονή).
Ο Ανδρέας Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 1996 από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 77 ετών.
Ροή ειδήσεων
0
Πρόσφατα πρώταΠαλαιότερα πρώτα
loader
Live
Заголовок открываемого материала
Για τη συμμετοχή στη συνομιλία,
συνδεθείτε ή εγγραφείτε.
loader
Συνομιλίες
Заголовок открываемого материала
Διεθνή
InternationalEnglishΑγγλικάMundoEspañolΙσπανικά
Ευρώπη
DeutschlandDeutschΓερμανικάFranceFrançaisΓαλλικάΕλλάδαΕλληνικάΕλληνικάItaliaItalianoΙταλικάČeská republikaČeštinaΤσέχικαPolskaPolskiΠολωνικάСрбиjаСрпскиΣέρβικαLatvijaLatviešuΛετονικάLietuvaLietuviųΛιθουανικάMoldovaMoldoveneascăΜολδαβικάБеларусьБеларускiΛευκορωσικά
Νότιος Καύκασος
АҧсныАҧсышәалаΑμπχαζικάԱրմենիաՀայերենΑρμενικάAzərbaycanАzərbaycancaΑζερικάХуссар ИрыстонИронауΟσσετικάსაქართველოქართულიΓεωργιανά
Μέση Ανατολή
Sputnik عربيArabicΑραβικάTürkiyeTürkçeΤούρκικαSputnik ایرانPersianΦαρσίSputnik افغانستانDariΝταρί
Κεντρική Ασία
ҚазақстанҚазақ тіліΚαζακικάКыргызстанКыргызчаΚιργιζικάOʻzbekistonЎзбекчаΟυζμπεκικάТоҷикистонТоҷикӣΤατζικικά
Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία
Việt NamTiếng ViệtΒιετναμέζικα日本日本語Ιαπωνικά俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Κινέζικα (απλοπ.)俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Κινέζικα (παραδ.)
Νότια Αμερική
BrasilPortuguêsΠορτογαλικά