21:27 02 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟY 2020
ΗΠΑ
Λήψη σύντομου url
Από
Αμερικανικές εκλογές (313)
0 20
Βρείτε μας

Υπογραμμίζει αναλύοντάς το μας ο καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας της Νομικής, Δημήτρης Καλτσώνης.

Πόσο δημοκρατικό είναι ένα σύστημα όπου ο Πρόεδρος δεν εκλέγεται απευθείας από τον λαό, αλλά μέσω αντιπροσώπων του, οι οποίοι συνιστούν το «Κολέγιο των Εκλεκτόρων»; Και κατά συνέπεια, ο υποψήφιος Πρόεδρος που λαμβάνει περισσότερες ψήφους, τελικά να χάνει την Προεδρία, όπως συνέβη με την υποψήφια των Δημοκρατικών, Χίλαρι Κλίντον, το 2016, η οποία ενώ συγκέντρωσε 235.000 περισσότερες ψήφους σε απόλυτους αριθμούς, δεν κέρδισε την πλειοψηφία των εκλεκτόρων και ηττήθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ; Κάτι που είχε ξανασυμβεί και το 2000, με τον Αλ Γκορ, ο οποίος μολονότι έλαβε 543.816 ψήφους περισσότερες από τον Τζορτζ Μπους, επίσης δεν κέρδισε την προεδρία; Πόση Δημοκρατία αντανακλά το γεγονός ότι υπερεκπροσωπούνται κάποιες Πολιτείες σε απόλυτη αναντιστοιχία με τα νούμερά τους; Πόσο μπορεί να απαντά στις ανάγκες, τις απαιτήσεις, τις προκλήσεις της σύγχρονης πολιτικής σκηνής ένα εκλογικό σύστημα που θεσπίστηκε στο αμερικανικό Σύνταγμα στη Συνταγματική Αναθεώρηση του πολύ μακρινού 1787; Πόσο, τέλος, διασφαλίζει μια ουσιαστικά δημοκρατική διακυβέρνηση ο διαχωρισμός της εκτελεστικής από τη νομοθετική εξουσία;

Ερωτήματα που εγείρονται στο πέρας της θυελλώδους εκλογικής αναμέτρησης στις ΗΠΑ, με πολλούς να αναρωτιούνται κατά πόσο θα μπορέσει να κυβερνήσει ο Τζο Μπάιντεν έχοντας απέναντί του ένα Κογκρέσο (Κολέγιο Εκλεκτόρων και Γερουσία) ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικάνους, στο δαιδαλώδες κι ιστορικότατο εκλογικό σύστημα της χώρας.  

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. «Πόσο κοντά στη Δημοκρατία μπορεί όντως να είναι, το ότι δεν εκλέγει τον Πρόεδρο η λαϊκή ψήφος, αλλά οι εκλεγμένοι εκλέκτορες;» ρωτήσαμε τον Δημήτρη Καλτσώνη, μελετητή του εκλογικού συστήματος των ΗΠΑ,  με εξειδίκευση στο εκλογικό σύστημα της Βενεζουέλας και καθηγητή στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας της Νομικής.

«Ακόμα και χωρίς συγκρίσεις είναι προφανές ότι το αμερικανικό εκλογικό σύστημα είναι καταρχάς απηρχαιωμένο και ξεκάθαρα αντιδημοκρατικό» μας απαντά.

«Ο Αμερικανός πολίτης δεν ψηφίζει άμεσα για τον Πρόεδρο, αλλά ψηφίζει έμμεσα τους εκλέκτορες. Δεύτερον, το εκλογικό σύστημα είναι ουσιαστικά ένα ακραίο πλειοψηφικό, γιατί όποιος από τους υποψήφιους κερδίσει το 50% συν μια ψήφο σε μια Πολιτεία, παίρνει το σύνολο των εκλεκτόρων. Δεν μοιράζονται δηλαδή οι εκλέκτορες ανάλογα με τη δύναμη, το ποσοστό του κάθε υποψήφιου. Τρίτο, με βάση το υπάρχον σύστημα υπάρχει μια υπερεκπροσώπηση των μικρότερων Πολιτειών. Άρα και από αυτή την άποψη, οι ψήφοι δεν αναλογούν πλήρως στον αριθμό των ψηφοφόρων. Συνέπεια αυτών των στοιχείων και ιδίως του ότι κάθε υποψήφιος παίρνει το σύνολο των εκλεκτόρων από κάθε Πολιτεία είναι το γεγονός ότι επανειλημμένα στην Ιστορία των εκλογών των ΗΠΑ, ο δεύτερος σε ψήφους έχει εκλεγεί Πρόεδρος. Προφανέστατα αυτή η διαδικασία είναι εντελώς αντιδημοκρατική» συνοψίζει ο κ. Καλτσώνης, θυμίζοντάς μας κάτι παρόμοιο που είχε συμβεί  στη Μετεμφυλιακή Ελλάδα, εξαιτίας «ενός ακραίου πλειοψηφικού συστήματος», με συνέπεια «η Δεξιά παράταξη, έχοντας λιγότερους ψήφους από τον Αριστερό συνασπισμό των Κεντρώων και Κεντροαριστερών Δυνάμεων, να πάρει περισσότερες έδρες στη Βουλή και να αναδείξει κυβέρνηση».

Υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα που έχει να κάνει με το αμερικανικό εκλογικό σύστημα και την εκλογική νομοθεσία, που δεν συζητείται συχνά, αλλά το αναδεικνύουν δυο Αμερικανοί καθηγητές του Χάρβαρντ, οι Λεβίτσκι και Ζίμπλατ. Στο βιβλίο τους «Πώς πεθαίνουν οι Δημοκρατίες» επισημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχουν μια σειρά νομοθετήματα σε 15 Πολιτείες των ΗΠΑ, εξαιτίας των οποίων περιορίζεται δραματικά το δικαίωμα του εκλέγειν, κυρίως για μειονότητες και χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

«Σύμφωνα την έρευνα των δυο Αμερικανών ακαδημαϊκών» προσθέτει ο κ. Καλτσώνης «από όσους στερούνται τα απαιτούμενα δημόσια έγγραφα για το δικαίωμα του εκλέγειν, το 37% είναι Αφροαμερικανοί, το 27% ισπανόφωνοι και μόνο το 16% λευκοί. Άρα υπάρχουν περιορισμοί -όπως υπήρχαν και τη δεκαετία του 50 για το μαύρο πληθυσμό- και στο δικαίωμα του εκλέγειν ακόμα και σήμερα». 

Ο Έλληνας ακαδημαϊκός υπογραμμίζει και μια άλλη διάσταση του Προεδρικού συστήματος, σε αντίθεση με το κοινοβουλευτικό: «Το προεδρικό έχει αποδειχτεί ιστορικά ότι είναι περισσότερο ευεπίφορο στη συγκέντρωση εξουσίας. Γιατί στην πραγματικότητα συγκεντρώνεται η εξουσία στο πρόσωπο του Προέδρου, και όσων τον περιβάλλουν, όσο και αν υπάρχουν θεσμικά αντίβαρα».

Ικανό αντίβαρο θεωρεί ότι είναι η ρήτρα στο προεδρικό σύστημα της Βενεζουέλας, που προβλέπει τη δυνατότητα ανάκλησης του Προέδρου της Δημοκρατίας, με ανακλητικό δημοψήφισμα που το προκαλεί ο λαός. «Πράγμα το οποίο βεβαίως δεν υπάρχει στο Σύνταγμα των ΗΠΑ» τονίζει.

Ο διαχωρισμός της εκτελεστικής από τη νομοθετική εξουσία δεν αποτελεί, παρ' όλα αυτά, μια δικλείδα ασφαλείας για τη δημοκρατική διακυβέρνηση; «Η πρώτη ανήκει στον Πρόεδρο και στην κυβέρνησή του, η νομοθετική ανήκει στα δυο νομοθετικά σώματα, στη βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία (στο Κογκρέσο). Και είναι όντως ένας κάποιος μηχανισμός εξισορρόπησης, αλλά υπάρχουν δυο μεγάλα αλλά» υποστηρίζει ο κ. Καλτσώνης. Και εξηγεί:

«Πρώτον, ο Πρόεδρος έχει το δικαίωμα να θέσει βέτο στα νομοθετήματα του Κογκρέσου και δεύτερον είτε μέσω της ερμηνείας του Συντάγματος, είτε μέσω της καταχρηστικής ερμηνείας κάποιων νόμων, είτε και με άμεση παραβίαση, έχει παρατηρηθεί τις τελευταίες δεκαετίες -και ιδίως τα τελευταία 10-20 χρόνια- μια διολίσθηση στη λογική της ενίσχυσης του Προέδρου της Δημοκρατίας».

Ως κορυφαίο παράδειγμα μάς φέρνει την κήρυξη πόλεμου από τις ΗΠΑ: «Απαιτεί απόφαση του Κογκρέσου. Τα τελευταία όμως χρόνια έχουν διεξαχθεί πολεμικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ σε 14 χώρες χωρίς να υπάρχει ρητή απόφαση του Κογκρέσου. Υπήρχε μόνο απόφαση του Προέδρου. Το είδαμε και επί προεδρίας Τραμπ και επί προεδρίας Ομπάμα. Αυτό ξεκίνησε πιο έντονα από τους Δίδυμους Πύργους και μετά».

Θέμα:
Αμερικανικές εκλογές (313)
Tags:
ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, Τζορτς Μπους, Τζο Μπάιντεν, Χίλαρι Κλίντον, αμερικανικές εκλογές 2020, αμερικανικές εκλογές
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOK