03:02 23 ΑΠΡΙΛΙΟY 2019
Γιούρι Γκαγκάριν

Γιούρι Γκαγκάριν: ο σοβιετικός πρωτοπόρος του διαστήματος!

© Sputnik / RIA Novosti
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λήψη σύντομου url
Δημήτρης Λιάτσος
0 10

Στις 12 Απρίλη 1961, χρειάστηκαν μόλις 108 λεπτά χρόνου για να αλλάξει η ιστορία της ανθρωπότητας. Ο πρώτος άνθρωπος που «είδε τη γη από ψηλά», ο λοχαγός του σοβιετικού στρατού, Γιούρι Αλεξέεβιτς Γκαγκάριν, πέταξε στο διάστημα επιστρέφοντας ζωντανός! Ήταν η αρχή της κατάκτησης του διαστήματος!

Αρχές Απρίλη του 2011, παραμονές της επετείου των 50χρονων της πτήσης του Γκαγκάριν, βρέθηκα στο σπίτι του ανθρώπου που ήταν ο τελευταίος που είδε το νεαρό λοχαγό στο θάλαμο του διαστημοπλοίου «ΒΟΣΤΟΚ», λίγα λεπτά πριν την εκτόξευση.

Ο Βλαντιλέν Φενογκέεφ μου εξιστόρησε λεπτό προς λεπτό όλη εκείνη την εποποιία, τις στιγμές που έμειναν ως κορυφαία παρακαταθήκη στην τάση του ανθρώπου να «ανοίξει τα φτερά του» και να βγει στο απέραντο, αχανές και μυστηριώδες διάστημα!

Πως, όμως έγινε και βγήκαν πρώτοι οι Σοβιετικοί; Υπήρχε κάποια σκληρή ανταγωνιστική αντιπαράθεση με τους Αμερικανούς; Και πως η χώρα που βγήκε 15 μόλις χρόνια πριν από τον πιό καταστροφικό πόλεμο, νικήτρια μα κατεστραμμένη, κατάφερε να υπερσκελίσει όλους σε ένα τόσο υψηλού επιπέδου τεχνολογικό επίτευγμα;
Ερωτήματα που μισό και πλέον αιώνα αργότερα είναι φρόνιμο να απαντηθούν, ώστε να μπαίνει στη σωστή ιστορική του θέση κάθε διαστημικό «λιθαράκι». Πέρα και έξω από διαστρεβλώσεις και μονόπαντες υπεκφυγές.

Μετά τη λήξη του Β´Παγκοσμίου Πολέμου το ΜΑΗ 1945, και στη συνέχεια τη ρίψη πυρηνικών βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι από τις ΗΠΑ, τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, στο Κρεμλίνο κατανόησαν πως παράλληλα με την ανακάλυψη της υδρογονοβόμβας από τα σοβιετικά ινστιτούτα, επιβάλλονταν η δημιουργία προϋποθέσεων εκτόξευσης αυτής με πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς.

Αυτό το καθήκον ετέθη στον «πατέρα» της σοβιετικής πυραυλικής επιστήμης, τον Σεργκέι Κορολιόφ. Δεκάδες επιστήμονες μέσα σε συνθήκες «σπαρτιάτικες» σε μια χώρα κατεστραμμένη αλλά με ανεβασμένο το ηθικό από τη μεγάλη αντιφασιστική νίκη που ήρθε «με δάκρυα στα μάτια», εργαζόταν νυχθημερόν για να φέρει σε πέρας το καθήκον υπεράσπισης αυτής της πανάκριβης-για όλους τότε-πατρίδας!

Στις αρχές της δεκαετίας του ´50, ο διηπειρωτικός πύραυλος ηταν γεγονός.

Ο Σεργκέι Κορολιόφ, αφηγείται ο Φενογκέεφ, παρουσίασε το πρόγραμμα στο σοβιετικό ηγέτη, Ιωσήφ Στάλιν. Εκείνος τον ευχαρίστησε και πριν τον αποχαιρετήσει τον ρώτησε αν έχει κάτι άλλο να προσθέσει.

— Ναι, τώρα που κατασκευάσαμε αυτόν τον πύραυλο που πετάει τόσες χιλιάδες χιλιόμετρα, γιατί να μη δοκιμάσουμε, στη βάση αυτού, να βγούμε στο…διάστημα;

Ο «κύβος ερρίφθη». Ο Στάλιν ζήτησε λεπτομέρειες, αναρωτήθηκε «πόσο κοντά σε κάτι τέτοιο είναι οι αμερικανοί» και αν γίνεται να μην εκτεθούμε «τρέχοντας πίσω από αυτούς».

Διαβάζοντας κανείς σήμερα ιστορικά κείμενα της βιογραφίας και της τιτάνιας προσπάθειας του Κορολιόφ και της ομάδας του, μπορεί να κατανοήσει το στίχο του ποιητή: Άνθρωποι από ατσάλι. Αν έκανες καρφιά από τέτοιους ανθρώπους δεν θα υπήρχαν πιο γερά, άκαμπτα καρφιά στον κόσμο!

Το πρόγραμμα κατάκτησης του διαστήματος επικυρώθηκε από το Στάλιν και τίποτα δεν μπορούσε πλέον να το σταματήσει ακόμα και μετά το θάνατό του, το Μάρτιο 1953.
Τα θεωριτικά-τεχνολογικά επιτεύγματα της ομάδας Κορολιόφ, έπρεπε να πιστοποιηθούν στην πράξη. Έγιναν πολλές δοκιμαστικές εκτοξεύσεις περισσότερο ή λιγότερο πετυχημένες. Το 1957 η ανθρωπότητα με κομμένη ανάσα και δάκρυα στα μάτια παρακολουθούσε την πτήση στο διάστημα της σκυλίτσας, Λάϊκα, που δυστυχώς δεν επέζησε: Όλοι μας είμασταν λυπημένοι, μπορούσαμε να τη φέρουμε πίσω ζωντανή αλλά δεν υπήρχε τρόπος να την καθοδηγούμε από τη γη τι να κάνει και πως να αντιδρά, εξηγεί ο Β. Φενογκέεφ.

Το πρόγραμμα συνεχίστηκε, βελτιώθηκε στο καλύτερο δυνατό επίπεδο και τον Αύγουστο 1960, δυο άλλες σκυλίτσες, η Μπέλκα και η Στρέλκα «ντύθηκαν»…κοσμοναύτες!
Η πτήση εκτιμήθηκε πετυχημένη, σειρά τώρα είχε ο…άνθρωπος! Από μια πλειάδα νεαρών αξιωματικών,πιλότων του σοβιετικού στρατού που εκπαιδεύονταν επι μήνες, επιλέχτηκαν οι τελικοί δέκα…

Στις 11 Απρίλη στο κοσμοδρομιο, Μπαϊκονούρ, στις στέπες του Καζαχστάν, ο Σεργκέι Κορολιόφ και η ομάδα του έφτασαν στο ανώτερο στάδιο της δουλειάς τους. Λίγο νωρίτερα, είχε επιλέξει ο ίδιος πως ο πρώτος που θα πετάξει θα είναι ο Γιούρι Γκαγκάριν. Τα χαράματα της 12ης Απρίλη ο Κορολιόφ ήταν μαζί του μέχρι τη στιγμή που δέθηκε στη θέση μέσα στην κάψουλα του διαστημοπλοίου, του ευχήθηκε «καλή πτήση και καλή επιστροφή» και όλοι κατέβηκαν στο καταφύγιο που ήταν ταυτόχρονα και κέντρο διεύθυνσης της πτήσης, θυμάται ο Β. Φενογκέεφ, ο 33χρονος τότε τεχνικός που έκλεισε το «φιναστρίνι» αποχαιρετώντας τον Γιούρι με τα μάτια!

Η εκτόξευση έγινε, η πτήση εξελίχτηκε ομαλά, ο πύραυλος ανέβηκε στα 302 χιλιόμετρα πάνω από τη γη, άρα βγήκε από την ατμόσφαιρα με ταχύτητα 28.000 χιλιόμετρα την ώρα!

Η πτήση κράτησε 108 λεπτά! Η επιστροφή στη γη έγινε χωρίς να δίνονται μέχρι σήμερα ειδικές λεπτομέρειες.

— Είχαμε τρεις πιθανές περιοχές προσγείωσης με βάση τους υπολογισμούς μας, αφηγείται ο Φενογκέεφ. Η προσγείωση έγινε σε μια από τις τρεις, κάπου στα όρια της περιοχής Σαράτοφ με το Καζαχστάν. Σε λίγο τον βρήκαμε, το μαζέψαμε. ήταν ζωντανός, είχε προβλήματα σκληρής προσγείωσης (δε λέει λεπτομέρειες), αλλά το βασικό, ήταν ζωντανός!

Λίγες ώρες αργότερα το κρατικό πρακτορείο ΤΑΣΣ είχε εξουσιοδότηση της σοβιετικής κυβέρνησης να ανακοινώσει: το διαστημόπλοιο «ΒΟΣΤΟΚ» επανδρωμένο με τον κοσμοναύτη Γιούρι Γκαγκάριν, βγήκε σε τροχιά γύρω από τη γη και επέστρεψε…

— Όλοι μας πάθαμε σοκ, όλος ο κόσμος έπαθε σοκ… Η Σοβιετική Ένωση άνοιξε τους διαστημικούς ορίζοντες στην ανθρωπότητα. Το μεγαλείο της επιστήμης μας, θυμάται ο Φενογκέεφ.
— Και οι αμερικανοί; Πως το είδαν, τον ρωτώ…
— Οι αμερικανοί…έμειναν άφωνοι…σαν τα μικρά παιδιά ξεβράκωτα στην αμμοθήκη της παιδικής χαράς!!!

Η απέραντη χώρα από τη μια ως την άλλη άκρη βρισκόταν στους δρόμους. Όπως δεκαέξι χρόνια νωρίτερα, στις 9 του ΜΑΗ 1945, όταν από τα χαράματα φτερούγισε η είδηση της μεγάλης νίκης ενάντια στο χιτλερικό κατακτητή…

Τώρα από το αεροδρόμιο Βνούκοβο 30 χιλ. έξω από τη Μόσχα, στις άκρες του δρόμου μέχρι την κόκκινη πλατεία και γύρω από το Κρεμλίνο ήταν μαζεμένοι εκατομμύρια απλοί άνθρωποι της μεταπολεμικής εργατιάς, της επιστήμης και της διανόησης που επευφημούσαν το διαστημικό ήρωα!

Γιατί όλοι τους είχαν συμβάλει σε αυτή τη…πτήση! Όλοι μαζί μέσα σε μια δεκαπενταετία απο τον καταστροφικό πόλεμο, κατάφεραν να βγάλουν τη χώρα στο επίπεδο μιας οικονομίας που δεν υποδουλώθηκε και δεν υποχρεώθηκε σε κανέναν και με κανένα δάνειο προς ανόρθωση. Ήταν η γενιά των ανθρώπων που επέζησαν από τον πόλεμο και ήξερε καλύτερα από τον καθένα ότι το ακριβότερο πράγμα είναι η ειρήνη και η ζωή. Όλα τα άλλα χτίζονται. Και έχτισαν όλοι μαζί και τη ζωή πάνω στη γη και την κατάκτηση του διαστήματος!

Στα επόμενα χρόνια ο ζωντανός θρύλος Γιούρι Γκαγκάριν, περιόδευσε σε δεκάδες χώρες του κόσμου, μαζί και στην Ελλάδα και την Κύπρο, έγινε το σύμβολο των…διαστημικών ονείρων των νέων παιδιών σε όλο τον κόσμο.

Ακολούθησε μια σειρά ακόμα πρωτείων της σοβιετικής κοσμοναυτικής επιστήμης: Η πτήση στο διάστημα δυο κοσμοναυτών, η έξοδος από το διαστημόπλοιο στο ανοικτό διάστημα, η πτήση της πρώτης γυναίκας, της επίσης παγκοσμίως γνωστής, Βαλεντίνας Τερεσκόβα…

Οι διαστημικές πτήσεις πλέον έχουν γίνει…«ρουτίνα»!

Δεν είναι του παρόντος η αναγραφή των σύγχρονων εξελίξεων στο διαστημικό τομέα. Παρά το γεγονός ότι οι άλλοι, αφού βρήκαν τη δύναμη να…βγουν από την αμμοθήκη(!) και να διαλαλούν μέσω του…Χόλιγουντ υπαρκτές και ανύπαρκτες κατακτήσεις στο διάστημα, κυρίως στο…μέλλον, ένα πράγμα αξίζει να τονίσει κανείς. Τα λόγια της Βαλεντίνας Τερεσκόβα, ανήμερα της επετείου της πτήσης του Γκαγκάριν: Στο διάστημα είμασταν και θα παραμείνουμε πρωτοπόροι, αυτό το έχει δείξει η πρακτική σχεδόν έξι δεκαετίες…

Για το πόσο βαθιά στη συνείδηση των Ρώσων είναι η 12 Απρίλη που τιμάται ως παγκόσμια μέρα της κοσμοναυτικής, το δείχνει και το γεγονός ότι τα ονόματα του Γιούρι Γκαγκάριν και το Σεργκέι Κορολιόφ βρίσκονται ανάμεσα στα δέκα πρώτα εκείνων που θεωρούνται κορυφαίες προσωπικότητες στην ιστορία της χώρας ανά τους αιώνες!

Tags:
διάστημα, Ιωσήφ Στάλιν, Γιούρι Γκαγκάριν, Μπαϊκονούρ, Σοβιετική Ένωση, ΗΠΑ
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK