21:16 24 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟY 2020
ΕΛΛΑΔΑ
Λήψη σύντομου url
Από
Δημοψήφισμα στην πΓΔΜ (49)
0 40
Βρείτε μας

Σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικών Χάρρυ Παπαπανάγο μία κακή γειτονία με την Ελλάδα ίσως να έχει ακόμα αρνητικότερες επιπτώσεις οι οποίες όχι απλά να αποδυναμώσουν αλλά να εξαλείψουν άλλα οφέλη που τυχόν προκύψουν από την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.

Την «ακτινογραφία» την οικονομικής κατάστασης της πΓΔΜ αναλύει μιλώντας στο Sputnik ο καθηγητής Οικονομικών στο Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Χάρρυ Παπαπανάγος και υπογραμμίζει ότι οι μελλοντικές αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας θα έρθουν πολύ περισσότερο από την Ελλάδα.

Αναγνωρίζει ότι «σε μία παγκοσμιοποιημένη αγορά είναι δύσκολο για μία χώρα να επιβιώσει έξω από μεγάλες οικονομικές ενώσεις» παρόλα αυτά υπογραμμίζει ότι η καλή γειτονία μπορεί να φέρει ακόμα πολύ μεγαλύτερα οφέλη από αυτά της ένταξης στην ΕΕ.

Ο καθηγητής δεν διστάζει να προειδοποιήσει ότι «η πΓΔΜ είναι επικίνδυνο να αποτελέσει βορά στις διαθέσεις αντικρουόμενων επιχειρηματικών, πολιτικών, γεωπολιτικών κατά κύριο λόγο και γεωστρατηγικών συμφερόντων».

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξή του στο Sputnik:

Η πΓΔΜ είναι μία χώρα με υψηλή ανεργία, χαμηλά εισοδήματα, μικρό πληθυσμό και ένας από τους λόγους που αποζητούσε τη συμφωνία είναι η ένταξή της στην ΕΕ και η ενίσχυση της οικονομικής της θέσης. Πόσο ρεαλιστικές είναι οι οικονομικές προσδοκίες της γείτονος;

H πΓΔΜ είναι μία από τις φτωχότερες χώρες στα Βαλκάνια με ένα από τα χαμηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα. Το 2017 επί πραγματικών στοιχείων, το κατά κεφαλήν εισόδημα ήταν μόλις 14.914 δολάρια, σε μονάδες ισοδυνάμου αγοραστικής δύναμης. Πολύ μικρότερο από τον μέσο όρο των 13 χωρών στα βαλκάνια που ανέρχεται σε 19.131 δολάρια.

Είναι μία χώρα που έχει υψηλά επίπεδα ανεργίας, από τα υψηλότερα στα Βαλκάνια, το 2017 το ποσοστό των ανέργων ήταν στο 22,5% ως προς το εργατικό δυναμικό. Έχουν έναν από τους χαμηλότερους μηνιαίους ονομαστικούς μισθούς σε δολάρια, μόλις 589 δολάρια, όταν ο μέσος μηνιαίος μισθός στα Βαλκάνια είναι 979 δολάρια. Μία αγορά πάρα πολύ μικρή λόγω και του μικρού πληθυσμού.

Εκ των πραγμάτων η πΓΔΜ για να μπορέσει να βελτιώσει το βιοτικό της επίπεδο θα πρέπει να έχει μία πολύ καλύτερη θέση μέσα στην Ευρώπη. Η ένταξη σίγουρα της δίνει μία καλύτερη πρόσβαση σε μία μεγάλη αγορά των 586 εκατομμυρίων.

Επομένως θα έλεγα ότι η προσδοκία για ένταξη στην ΕΕ είναι εκ των πραγμάτων μία προσδοκία για ένα καλύτερο βιοτικό επίπεδο, ένα υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα. Κάποιες καλύτερες συνθήκες ζωής. Κατά πόσο είναι ρεαλιστικές και κατά πόσο θα ευοδωθούν θα το δείξει το μέλλον.

Εγώ θα επιχειρηματολογήσω ότι σημαντικότερο από όλα είναι ίσως η πΓΔΜ να έχει μία καλή σχέση με την Ελλάδα καθώς ίσως είναι η χώρα εκείνη που την επηρεάζει περισσότερο από όλες τις υπόλοιπες.

Αν η ελληνική οικονομία πηγαίνει καλά και οι σχέσεις της Ελλάδας με την πΓΔΜ είναι καλές πιστεύω ότι θα έχει μία ισχυρή θετική επίδραση στην οικονομία της γείτονος. Απεναντίας η οικονομική κρίση στην Ελλάδα είχε ένα φοβερό αντίκτυπο στη γείτονα χώρα.

Μία κακή γειτονία με την Ελλάδα ίσως να έχει ακόμα αρνητικότερες επιπτώσεις οι οποίες όχι απλά να αποδυναμώσουν αλλά να εξαλείψουν ίσως άλλα οφέλη που ίσως προκύψουν από την ένταξη της χώρας στην ΕΕ.

Έχετε στη διάθεσή σας στοιχεία που να αποτυπώνουν την κατάσταση της οικονομίας της γείτονος;

Η χώρα έχει πολύ μικρό πληθυσμός 2,1 εκατ., αλλά λόγω του γεγονότος ότι πάρα πολλοί κάτοικοι έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό — υπάρχει κι εκεί ισχυρό το φαινόμενο του brain drain — ο πληθυσμός είναι πολύ μικρότερος από τα 2,1 εκατ. της επίσημης απογραφής.

Το μέγεθος της οικονομίας είναι μικρό μόλις στα 32,6 δισ. δολάρια, σε μονάδες ισοδυνάμου αγοραστικής δύναμης, έχει αρνητικό ρυθμός ανάπτυξης όπως και για όλες τις βαλκανικές χώρες τα πρώτα χρόνια μετά την κρίση του 2008. Ο αρνητικός αυτός ρυθμός ανάπτυξης επαναλήφθηκε ουσιαστικά και το 2012 και έκτοτε οι ρυθμοί ανάπτυξης ήταν πάρα πολύ μικροί σίγουρα επηρεάζονται από τους ασθενείς ρυθμούς ανάπτυξης της Ευρώπης, της Ευρωζώνης και κυρίως από την μεγάλη δημοσιονομική κρίση που έπληξε και πλήττει την Ελλάδα από το 2008.

Οι προσδοκίες για το 2018 είναι για έναν ρυθμό ανάπτυξης στο 2,8% του ΑΕΠ κάτι το οποίο νομίζω ότι δεν θα ευοδωθεί, πιστεύω ότι τα τελικά νούμερα θα δείξουν μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης, όπως και οι προβλέψεις για την ελληνική οικονομία θα είναι πολύ χαμηλότερες από ότι είχαν αρχικά προβλέψει τόσο το ΔΝΤ όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Συνεπώς και για το 2018 η δική μου πρόβλεψη είναι ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της γείτονος θα είναι κάτω από το 2% αλλά αυτό μένει να το δούμε.

Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι από τα μικρότερα στη βαλκανική και είναι μία από τις φτωχότερες χώρες, με πολύ υψηλό ποσοστό ανεργίας. Το δημοσιονομικό της έλλειμμα ήταν στο —2,7% το 2017, το 2018 προβλέπεται στο —3% και το δημόσιο χρέος της το 2017 ήταν 39,3% και το 2018 προβλέπεται στο 41,2% του ΑΕΠ της.

Στα πιο θετικά στοιχεία είναι ότι προσπαθώντας να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις όλα αυτά τα χρόνια, μην ξεχνάμε ότι είναι μία χώρα απομονωμένη από την Ευρώπη με μάλλον κακές σχέσεις με τον κυρίως γείτονά της της Ελλάδα, προσπαθεί να βελτιώσει το δημοσιονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον.

Είναι μία χώρα με μικρούς φορολογικούς συντελεστές για νομικά και φυσικά πρόσωπα στο 9%. Προσπάθησαν να κάνουν όσο το δυνατό πιο εύκολο το επιχειρηματικό περιβάλλον στο να μπορέσει να ανοίξει κάποιος εύκολα μία επιχείρηση στη χώρα. Με βάση τον δείκτη EDB (East Doing Business) της παγκόσμιας τράπεζας που αξιολογεί τα επιχειρηματικά περιβάλλοντα σε 190 χώρες, η πΓΔΜ έχει το 11ο ευκολότερο επιχειρηματικό περιβάλλον στον πλανήτη.

Μπορεί κάποιος, ειδικά για συγκεκριμένους τύπους, να ανοίξει επιχείρηση σε τρεις ώρες και μάλιστα ψηφιακά. Πρόκειται για τις πολύ καλές επιδόσεις παγκοσμίως.

Λόγω των χαμηλών φορολογικών συντελεστών και του καλού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, της σχετικά μικρής παρέμβασης του κράτους στην οικονομία και το επιχειρείν, ο βαθμός οικονομικής ελευθερίας είναι πάρα πολύ καλός.

Σύμφωνα με τον σχετικό δείκτη, η πΓΔΜ ήταν από τις λίγες βαλκανικές χώρες με βαθμολογία πάνω από το 70, που την κατατάσσει στις χώρες που είναι ουσιαστικά, οικονομικά ελεύθερες. Την ίδια στιγμή η μέση βαθμολογία για τα Βαλκάνια είναι στο 64,2 με άριστα το 100, που χαρακτηρίζεται μετρίως ελεύθερα, τα Βαλκάνια είναι μετρίως ελεύθερα, η FYROM είναι μία ελεύθερη οικονομία.

Επίσης είναι μία ανταγωνιστική οικονομία, σύμφωνα με τον σχετικό δείκτη (GCI) του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ που εξετάζει 140 οικονομίες σε όλο τον πλανήτη κάθε χρόνο, η βαθμολογία ήταν από τις πιο ανταγωνιστικές χώρες, ήταν 68η σε σύνολο 137 χωρών. Να σας θυμίσω ότι στην ίδια κατάταξη η Ελλάδα παρά τις μεταρρυθμίσεις όλων αυτών των ετών είναι στην 81η θέση.

Με βάση την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, την ελευθερία της οικονομίας, με βάση το επιχειρηματικό της περιβάλλον περίμενε κανείς ότι η χώρα αυτή θα έχει καλύτερα μακροοικονομικά νούμερα από αυτά που σας ανέφερα. Δυστυχώς, αυτό δεν συνέβη. Προσπάθησε να δημιουργήσει ένα καλύτερο επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον αλλά δυστυχώς επενδύσεις στην πΓΔΜ δεν ήρθαν. Ούτε επιχειρήσεις ήρθαν.

Οι κυριότερες επιχειρήσεις και επενδύσεις ήρθαν ουσιαστικά από την Ελλάδα. Ο κύριος partner της πΓΔΜ είναι η Ελλάδα.

Οι μελλοντικές αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας θα έρθουν πολύ περισσότερο από την Ελλάδα. Η Ελλάδα μπορεί κάποιος να πει ότι κατά την περίοδο 1997 — 2015 μπορεί να είναι και ο μεγαλύτερος άμεσος επενδυτής στην πΓΔΜ. Σύμφωνα με τα μακροοικονομικά στοιχεία και όπως προκύπτουν από την Τράπεζα της Ελλάδας και διεθνείς οργανισμούς κατατάσσεται στην τρίτη θέση ως μεγαλύτερος ξένος επενδυτής με 377,3 εκατ. επένδυση κάτι που αντιπροσωπεύει το 10,8% των άμεσων ξένων επενδύσεων που δέχτηκε η χώρα την εξεταζόμενη περίοδο.

Παρόλα αυτά πάρα πολλές ελληνικές επιχειρήσεις, πολλοί έλληνες επενδυτές μέσω φορολογικών παραδείσων και παράκτιων επιχειρήσεων, επένδυσαν στην πΓΔΜ, οι επενδύσεις αυτές δεν εμφανίζονται ως ελληνικές, εμφανίζονται ως επενδύσεις του Λιχτενστάιν και άλλων φορολογικών παραδείσων, στην ουσία όμως είναι ελληνικών επιχειρήσεων και συμφερόντων, οπότε αν λάβουμε κι αυτές υπόψιν μας, οι περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν έρθει από την Ελλάδα.

Και γι' αυτό ίσως σημαντικότερο για την πΓΔΜ, ίσως σημαντικότερο και από την ένταξή της στην ΕΕ είναι η σχέση της με την Ελλάδα.

Υπάρχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η πΓΔΜ για να αποτελέσει οικονομικό παράγοντα της Ευρώπης ή υπάρχει κίνδυνος να γίνει βορά στις διαθέσεις επιχειρηματικών συμφερόντων;

Σίγουρα ένα καλό επιχειρηματικό περιβάλλον, ένας βαθμός μεγάλης οικονομικής ελευθερίας στο επενδύειν, οικονομείν, επιχειρείν για μία ανταγωνιστική οικονομία είναι επιχειρήματα που δεν έχουν λειτουργήσει μέχρι στιγμής για την πΓΔΜ άρα δεν φτάνουν για να αποτελέσει έναν φορολογικό παράδεισο ο οποίος θα προσελκύσει επενδύσεις και κεφάλαια από την Ανατολή, από την βόρεια και νότια Ευρώπη. Δεν νομίζω ότι θα συμβεί κάτι τέτοιο. Σίγουρα θα ωφεληθεί από μία μεγαλύτερη αγορά, την ευρωπαϊκή που θα έχει πλέον καλύτερη πρόσβαση αλλά όλα αυτά δεν φτάνουν.

Πολύ φοβάμαι ότι η πΓΔΜ είναι επικίνδυνο να αποτελέσει βορά στις διαθέσεις αντικρουόμενων επιχειρηματικών, πολιτικών, γεωπολιτικών κατά κύριο λόγο θα έλεγα και γεωστρατηγικών συμφερόντων.

Εκ των πραγμάτων φοβάμαι ότι στην πλάτη της πΓΔΜ μπορεί να παιχτούν μεγάλα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα και με βάση το γεγονός ότι δεν είναι μία χώρα οικονομικά ισχυρή. Κατά τη γνώμη μου μην περιμένετε καμία ιδιαίτερη ισχυροποίηση της πΓΔΜ στα επόμενα χρόνια.

Τι θα συμβεί στην οικονομία της πΓΔΜ εάν δεν ενταχθεί στην ΕΕ; Τι προμηνύουν οι αριθμοί και σε τι χρονικό ορίζοντα;

Σε μία παγκοσμιοποιημένη αγορά είναι δύσκολο για μία χώρα να επιβιώσει έξω από μεγάλες οικονομικές ενώσεις. Επομένως για την πΓΔΜ είναι ίσως πάρα πολύ σημαντικό να μπει στην ΕΕ. Αν δεν μπει τα πράγματα θα είναι πολύ δυσκολότερα, γιατί η απομόνωση μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη. Η έλλειψη προσδοκίας για ένα καλύτερο μέλλον επηρεάζει πάρα πολύ και το καταναλωτικό και το επενδυτικό και το επιχειρηματικό περιβάλλον. Η ψυχολογία παίζει σημαντικό ρόλο.

Παρόλα αυτά θα ήθελα να επιμείνω ότι κατά τη γνώμη μου εκείνο που παίζει μεγαλύτερο ρόλο είναι μία καλή γειτονία με την Ελλάδα. Το θεωρώ πολύ σημαντικότερο γιατί θεωρώ ότι είναι ο κυριότερος μοχλός ανάπτυξης για την πΓΔΜ και το λέω αυτό διότι η Ελλάδα μέχρι και σχετικά πρόσφατα έλεγχε πάνω από το 28% του τραπεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εκεί έπαιξε έναν σημαντικό ρόλο στην εισροή ξένων επενδύσεων. Είναι ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους στη χώρα. Σχεδόν όλα τα πετρελαιοειδή και η ενέργεια της χώρας έρχεται από την Ελλάδα.

Πιστεύω ακράδαντα ότι η καλή γειτονία μπορεί να φέρει πολύ μεγαλύτερα ακόμα οφέλη από αυτά της ένταξης στην ΕΕ.

Η δική μου εκτίμηση είναι ότι για την πΓΔΜ είναι πιο σημαντικό μία καλύτερη σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο με την Ελλάδα, ισχυρότερη παρουσία επιχειρήσεων, περισσότερες επενδύσεις. Αυτό θα είχε έναν πολύ πιο άμεσο αντίκτυπο στην βελτίωση του οικονομικού κλίματος, σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και σημαντική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει πολύ πιο άμεσα από ό,τι η είσοδός της σε μία ενταξιακή πορεία στην Ευρώπη που μην ξεχνάτε θα πάρει πάρα πολλά χρόνια. Και αύριο να αρχίσουν οι προενταξιακές συνομιλίες και να μπαίνουν τα κεφάλαια, η πΓΔΜ δεν θα είναι μέσα στην ΕΕ την επόμενη δεκαετία. Κατά πόσο η τρέχουσα συγκυρία βοηθάει στην βελτίωση των σχέσεων με τη χώρα αφήστε με να έχω ένα μεγάλο ερωτηματικό.

Θέμα:
Δημοψήφισμα στην πΓΔΜ (49)

Σχετικά:

Οι εξελίξεις στο Σκοπιανό
Tags:
Ευρωπαϊκή Ένωση, δημοψήφισμα πΓΔΜ, οικονομία, Χάρρυς Παπαπανάγος, ΠΓΔΜ, Ελλάδα
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOK