23:36 23 ΙΟΥΛΙΟY 2019
H αγιογράφος - εικαστικός Τίνα Μάσχα

Το Sputnik στον κόσμο της μοντέρνας αγιογραφίας με την εικαστικό Τίνα Μάσχα

© Sputnik / Ioanna Spanou
ΕΛΛΑΔΑ
Λήψη σύντομου url
Λάμπρος Ζαχαρής, Βίντεο: Ιωάννα Σπανού
0 50

Μια εκπρόσωπος της μοντέρνας αγιογραφίας μίλησε στο Sputnik για την τεχνοτροπία της, για το πως οικοδομείται η επικοινωνία με το Θείο και για τους λόγους που η τέχνη της διαφέρει από την κλασική αγιογραφία.

Μέσα από το εργαστήριο της στη Σαρωνίδα, το προσωπικό της «άβατο», προσεγγίζει τον κόσμο τελείως διαφορετικά, αντιστεκόμενη στο γραμμικό χρόνο και σε κάθε είδους αρνητική ενέργεια.

Η Τίνα Μάσχα δεν είναι μια συνηθισμένη αγιογράφος, καθώς επιλέγει να προσεγγίσει την αγιογραφία με ένα πιο καλλιτεχνικό τρόπο από τον καθιερωμένο, σαν να φτιάχνει έναν πίνακα ζωγραφικής.

Από το εργαστήριό της βλέπει την Ανατολή του ηλίου. «Βλέπεις το χρώμα του τριαντάφυλλου, ένα κόκκινο ψυχρό. Κάθε φορά που βγαίνει ο ήλιος τον ευχαριστώ και του λέω καλημέρα. Ευχαριστώ το φως. Αυτά είναι μικρά πράγματα. Κάθε άνθρωπος μπορεί να έρθει σε επαφή με το Θείο. Είμαστε γεννημένοι για αυτό, το φως το έχουμε μέσα μας», τονίζει στο Sputnik.

Από το σημείο εκείνο, με θέα βουνό και θάλασσα, έχει παράγει μια σειρά έργων εκ των οποίων αρκετά βρίσκονται σε όλον τον κόσμο, σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Μέσα από συλλέκτες, έχουν φτάσει στα βάθη της Ασίας, στην Κίνα, αλλά και στη Νότιο Αμερική και την Αφρική.

Από το χέρι της έχουν αγιογραφηθεί αρκετοί Ιεροί Ναοί και ανάμεσά τους, ο καθεδρικός ναός της Άκκρας, Κωνσταντίνου και Ελένης στο Λαγονήσι, Παναγίας στα Καλύβια Θορικού και το παρεκκλήσι του Αγίου Χριστόφορου στην Σαρωνίδα.

Για ποιους λόγους διαφέρει η προσέγγισή της στην αγιογραφία

Εφαρμόζει μια τελείως διαφορετική προσέγγιση σε ήδη υπάρχοντα έργα.

«Οι άνθρωποι έχουν μάθει με την κλασική αγιογραφία, δεν είναι εύκολο να δεχθούν έναν διαφορετικό τρόπο γραφής. Σκοπός μου ποτέ δεν ήταν να ενοχλήσω ποτέ το δόγμα και μένω πάντα σε εικόνες που έχουν αγιογραφηθεί. Ενώ είναι μια εικαστική προσέγγιση της βυζαντινής αγιογραφίας, έχει ένα σκοπό: να μπει μέσα στο χώρο και να θεραπεύσει με τον τρόπο της. Μου αρέσει το έργο μου μέσα στο χώρο να μιλάει να έχει να πει κάθε μέρα κάτι διαφορετικό στο θεατή.

Στόχος είναι να πλησιάσω τον άνθρωπο του 21ου αιώνα με όλα αυτά που έχει στην ψυχή του και στο κεφάλι του, με το Θείο πρόσωπο, που νιώθει ότι τον παρηγορεί, τον έχει δίπλα του σαν έναν άνθρωπο αλλά και με τη Θεία ιδιότητά του. Να νιώθει προστατευμένος και γαληνεμένος. Χρειάζεται αυτή τη γαλήνη στην ψυχή του γιατί μόνο κακά πράγματα αναπαράγονται γύρω του».

«Το ότι φτιάχνω τις εικόνες με αυτή τη χαρμολύπη, γεμίζει την ψυχή του ανθρώπου. Ο Θεός δεν είναι αυστηρός άρα και οι αγιογραφίες δεν μπορούν να είναι αυστηρές».

Από το έργο της Τίνας Μάσχα
Από το έργο της Τίνας Μάσχα

«Το να έρθεις σε επαφή με το θείο, με το σύμπαν, με το φως χρειάζεται μια προετοιμασία. Μια προετοιμασία ψυχής, σαν άνθρωπος. Στην ουσία γίνεσαι δίαυλος, αφήνεις τον εαυτό σου να γίνει ο δίαυλος της επικοινωνίας. Δεν είναι μόνο το έργο που βγάζω, που θέλω για εμένα, για τη δική μου συλλογή. Είναι και οι παραγγελίες. Κάποιοι άνθρωποι θέλουν για το παιδί τους, για το εγγόνι τους αλλά και για θέματα υγείας, γιατί τους φέρνουν τη χαρά.

Αυτός ο διαφορετικός τρόπος είναι μια πρόταση για εμένα. Το 1997 είχα μια παραγγελία για μια εκκλησία της μεταμόρφωσης του Σωτήρος στη Γκάνα.

Εκεί ήταν η πρώτη φορά που αναρωτήθηκα: Τι θα φτιάξω σε αυτούς τους ανθρώπους;»

Το ερώτημά της ήταν πως θα απευθυνθεί στους ανθρώπους που θα προσκυνήσουν αλλά και πως θα αποδεχθούν την εικόνα.

«Εκεί άρχισα να αναρωτιέμαι τι κάνω με την αγιογραφία. Αναπαράγω κάτι που υπάρχει εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια, που κάποιοι το έκαναν καλύτερο και άλλοι χειρότερο; Εκεί ήρθε η ουσιαστική επαφή με το σύμπαν το φως και το θεό. Όταν βγήκα έξω από τους τύπους. Δεν είμαι μοναχή, να είμαι μέσα σε μοναστήρι, είναι δύσκολη κάποιες φορές η επικοινωνία με τους ανθρώπους, δεν καταλαβαίνω τους κωδικούς τους, τον τρόπο τους».

Πώς οικοδομείται η επικοινωνία με το Θείο

«Με το να είναι καθαρή η ψυχή σου. Δεν χρειάζεται να κάνεις κάποιο μαγικό ή κάτι για να έρθεις σε επαφή. Να μην μαζεύεις "σκουπίδια", δηλαδή να μην αναπαράγει κακές εικόνες ο εγκέφαλός σου, να μπορείς ακόμα και από το κακό να βλέπεις το όμορφο και να προσπαθείς να βρίσκεις όμορφα πράγματα στη φύση».

Η Τίνα Μάσχα βλέπει καθημερινές εικόνες μέσα στη φύση, που την εμπνέουν και της δίνουν δύναμη για την καλλιτεχνική της δημιουργία.

«Έξω από εδώ έχει μια ταράτσα. Ρίχνω ψιχουλάκια και κατεβαίνουν τα πουλιά σπούργοι δεκοχτούρες ακόμα και κάτι καρακάξες. Την ώρα που τα βλέπω στον ήλιο, αντιλαμβάνομαι την ομορφιά. Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά τέτοια μικρά πράγματα ανοίγουν την ψυχή του ανθρώπου.

Ποιος έχει δει τα χελιδόνια τον Οκτώβριο μήνα να ανεβαίνουν για τις τεράστιες πτήσεις τους; Πώς θα μπορούσαν να κάνουν χιλιάδες χιλιόμετρα αν δεν είχαν δυναμώσει πρώτα τις φτερούγες τους. Πόσοι όμως μπορούν να δουν κάτι τέτοιο; Μόνο όσοι μπορούν και θέλουν να δουν. Με αυτόν τον τρόπο καθαρίζει η ψυχή μας. Δεν θέλει τίποτα φοβερό και τρομερό. Απλά πράγματα για να ανοίξει η ψυχή.

Με βοηθάει πάρα πολύ η φύση. Κάθε άνθρωπο θα μπορούσε ένα τον βοηθήσει».

Η φωνή της Μαρίας Κάλλας την καθοδηγεί

«Ακούω μόνο όπερα και μόνο τη φωνή της Μαρίας Κάλλας. Για το λόγο ότι βγαίνει εκτός κλίμακος. Έρχεται σε επαφή με το Θείο η φωνή της. Αν αφεθείς, τότε πετάς. Μου αρέσει η όπερα γιατί κρατάει το τραγικό κομμάτι της ζωής δεν είναι μια μουσική υπόκρουση. Με γειώνει κιόλας μέσα από το στίχο της από το τραγούδι. Ένα κομμάτι μου μπορεί να είναι στη γη και με το άλλο μπορώ να απογειωθώ».

«Η διαφορά είναι ότι ακριβώς επειδή θέλω να κάνω την επαφή ανάμεσα στο φως και τον άνθρωπο, που μου παραγγέλνει την εικόνα, επιχειρώ να γίνω δίαυλος ανάμεσα στον κόσμο που μου παραγγέλνει κάτι και στον κόσμο τον διαφορετικό και τον μη γειωμένο. Έχω τη μουσική μου, αφήνομαι σε ό,τι θέλω να κάνω και υπάρχει προσευχή, μια επίκληση. Και όταν φτάνεις στο σημείο να νιώθεις ότι είσαι ανοιχτός, τότε αρχίζει το πινέλο και ρέει, φεύγει μόνο του. Όταν τελειώνει γρήγορα μια εικόνα, ξέρω ότι όλα θα πάνε καλά, είμαι πολύ ευχαριστημένη».

Από το έργο της Τίνας Μάσχα
© Sputnik / Ioanna Spanou
Από το έργο της Τίνας Μάσχα

«Δεν σταματάω μέχρι να μου πει κάτι, ότι εδώ σταματάς. Αν κάτι μου πάει στραβά π.χ. να θέλω να πάω στο κόκκινο και να βρεθώ σε άλλο χρώμα, να κάνω μια κίνηση και να μου πέσει το πινέλο».

Η σύνδεση με τη Ρωσία

«Στο πατρικό μου είχα πολλές ρωσικές εικόνες. Μεγάλωσα μέσα στην ρωσική αγιογραφία. Ήταν προίκα της γιαγιάς μου από τα αδέρφια της, που ήταν καραβοκύρηδες και επισκέπτονταν τη Μαύρη Θάλασσα. Της έφερναν εικόνες και ένιωθα όλη αυτή τη γλύκα. Έχει μια ιδιαιτερότητα η ρωσική αγιογραφία, την έβλεπα πιο γλυκιά, σαν παιδί δεν μου δημιουργούσε φόβο. Είναι γήινη, αυτό όμως δεν πάει να πει ότι δεν είναι και θεϊκή ταυτόχρονα.

Είναι κάτι που με τραβάει σε αυτόν τον τόπο, στη Ρωσία. Δεν μπορείς να εξηγήσεις κάποια πράγματα απλά τα νιώθεις οικεία. Ίσως θα πρέπει να κοιτάξω το γενεαλογικό δέντρο. Μπορεί να έχω συνδέσει συναισθηματικά τη Ρωσία με τη γιαγιά μου. Τα αντικείμενα της κουβαλούν ενέργεια, και ειδικά τα χειροποίητα».

Οι «δύσκολες» στιγμές του Θείου

«Η πιο δύσκολη στιγμή είναι το Θείο Δράμα. Όχι τόσο για τον ίδιο το Χριστό που βιώνει αυτό το πράγμα, όσο για τη μητέρα Του, την Παναγία. Σκέφτεσαι ότι εκείνος έχει πάρει την απόφασή του και προχωράει. Αυτή όμως, η μάνα, που βλέπει τον γιό της να περνάει ό,τι περνάει ακόμα και αν ξέρει ακόμα και αν γνωρίζει… Τι υπάρχει μέσα στην ψυχή της;

Από το έργο της Τίνας Μάσχα
© Sputnik / Πηγή: Τίνα Μάσχα
Από το έργο της Τίνας Μάσχα
Ίσως είναι και αφορμή η Μεγάλη Εβδομάδα για να καταλάβουμε κάτι. Δεν μπορείς να βλέπεις την Εβδομάδα των Παθών, μια εβδομάδα σαν παράσταση- αναπαράσταση, σαν ένα φιλμ, σαν εικόνα μέσα από μια ταινία. Να βλέπεις τι έχει τραβήξει και να τρως πατατάκια στον καναπέ σου. Για λίγο πρέπει να νιώσουμε, ας πάμε εκεί. Άλλωστε 2000 χρόνια δεν είναι και πολλά στην ιστορία. Να νιώσουμε τις μυρωδιές, τον όχλο, τις φωνές, αυτό που Του συνέβαινε και ας το ήξερε. Μόνος Του ανέβηκε το Γολγοθά και όλοι τον είχαν εγκαταλείψει. Κάτι το οποίο συμβαίνει και στις μέρες μας, αποστρέφουμε το κεφάλι από τον ανθρώπινο πόνο, από αυτό που γίνεται γύρω μας».

«Να κάνουμε κατάδυση στα εντός μας»

«Είναι σημαντικό σε μια εικόνα να δώσει αυτό που αισθανόταν ο αγιογράφος. Η αγιογραφία δεν είναι απλή απεικόνιση. Πρέπει να καταθέσεις ψυχή για να εισπράξει ψυχή αυτός που θα λάβει την εικόνα. Όσο πιο καθαρά "ανοίξω" τόσο πιο αποτελεσματικά θα φέρω σε πέρας το έργο. Η εικόνα μπορεί να θεραπεύσει όταν ο αγιογράφος μπορεί να τη φτιάξει με καθαρή ψυχή, όταν είναι, δια χειρός. Κάθε εικόνα μου είναι διαφορετική ανάλογα με τον άνθρωπο για τον οποίο προορίζεται. 

Από το έργο της Τίνας Μάσχα
© Φωτογραφία : Πηγή: Τίνα Μάσχα
Από το έργο της Τίνας Μάσχα

Το γρήγορο της ζωής των ανθρώπων μας κάνει να βλέπουμε κάποια πράγματα καχύποπτα, ωστόσο πρέπει να ανοίξουμε για να καταλάβουμε κάποια πράγματα. Κανείς άνθρωπος δεν έχει γεννηθεί κακός, όλοι έχουν καλά στοιχεία μέσα τους.

Στην ουσία αυτά τα κενά που βλέπετε μέσα στην εικόνα είναι τα ανοίγματα. Περιμένω να μου Επιτρέψει να μπω ακόμα περισσότερο μέσα στο φως. Να υπάρχει μια εξέλιξη και σε εμένα σαν άνθρωπο μέσα από την αγιογραφία.

Σύντομα θα ετοιμάσω μια εργασία πάνω στην Παναγία. Είναι δύσκολη η προσέγγιση και θέλω να είναι όσο το δυνατόν η ψυχή μου πιο καθαρή».

«Πάντα οι καλλιτέχνες ήταν διαφορετικοί άνθρωποι, είμαστε διαφορετικά όντα. Πάντα υπάρχει το δύσκολο κομμάτι να επιβιώσει ένας καλλιτέχνης. Η δυσκολία συνδυασμού μεταξύ ύλης και πνεύματος. Αν μπορέσουν να συνδυαστούν και να μετριαστεί το κομμάτι της ύλης τότε θα μπορέσει το πνεύμα να βρει διεξόδους ανοδικές».

Πώς ξεκίνησε η επαφή της με την αγιογραφία

Ο σύντροφος και δάσκαλός της ο Αντώνης Πολιτάκης, της δίδαξε την αγιογραφία.

«Με βοήθησε επίσης η καταγωγή μου από τη Χίο. Από μικρή, από την παιδική μου ηλικία έβλεπα μόνο αγιογραφίες. Η εικαστική μου παιδεία, ήταν από τα γλυπτά και τις προτομές μέσα στον κάμπο της Χίου. Μέσα από αυτές αγιογραφίες, μου άρεσε να φεύγω και να πηγαίνω στα ξωκλήσια. Η Χίος έχει υποστεί καταστροφές από τους Τούρκους και τους πειρατές. Με τις λόγχες έβγαλαν τα μάτια των αγίων γιατί σπάθιζαν πάνω τους. Έβλεπα τις εικόνες που ήταν μισοφθαρμένες γιατί το είχαν εκεί όταν έμπαιναν μέσα στις εκκλησίες». 

Από το έργο της Τίνας Μάσχα
© Φωτογραφία : Πηγή: Τίνα Μάσχα
Από το έργο της Τίνας Μάσχα

Αυτή η φθορά την προσέλκυσε.

«Για μένα ένιωθα ότι έβλεπα μια άλλη εικόνα που με ευχαριστούσε. Όταν ξεκίνησα τη διαδικασία, ανέτρεξα στην παιδική μου ηλικία. Αυτά τα βιώματα με έκαναν να ασχοληθώ με την αγιογραφία».

Η επιρροή του χρόνου στο έργο της

«Δεν υπάρχει χρόνος. Δεν υπάρχει γραμμικός χρόνος, όπως αυτός που θέλουν να μας βάλουν μέσα, η κοινωνία και το σύνολο. Ξεκινάς από παιδί, πρέπει να φροντίσεις τον εαυτό σου, να βρεις δουλειά, να καλοπαντρευτείς, να μεγαλώσεις τα παιδιά σου, να τους χτίσεις ένα σπίτι. Όλα στο εγώ, όλα στην ατομικότητα. Κάποια στιγμή, σε εντάσσουν στην Τρίτη ηλικία και περιμένεις να φύγεις από αυτή τη ζωή. Μέσα εδώ σε αυτόν το χώρο που είμαστε δεν υπάρχει χρόνος, αλλά αυτός ο χωροχρόνος. Αν δείτε το ρολόι σας, θα δείτε ότι έχει περάσει από ένα λεπτό μέχρι μια αιωνιότητα. Για να σκεφτούμε λοιπόν ότι δεν υπάρχει χρόνος, παρά μόνο χώρος που διαβαίνουμε και εμπειρίες».

Tags:
εικαστικός, ανάσταση, πάθη, αγιογράφος, αγιογραφία, Μεγάλη Εβδομάδα, παναγία, θεός, καλλιτέχνης, φύση, Τίνα Μάσχα, Σαρωνίδα
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK