09:33 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟY 2020
ΕΛΛΑΔΑ
Λήψη σύντομου url
Από
0 10
Βρείτε μας

Εκατό χρόνια πέρασαν από τη γενοκτονία τον Ελλήνων του Πόντου, αλλά δεν είναι λίγοι όσοι διατηρούν ακόμα ζωντανές τις ποντιακές παράδοσεις, σε διάφορους τομείς, διασώζοντας παράλληλα την ποντιακή διάλεκτο.

Το Sputnik συνεχίζει το ταξίδι του στον ποντιακό κόσμο, με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 ετών από τη γενοκτονία, με συνοδοιπόρους τους συνεχιστές των ποντιακών παραδόσεων, από το θέατρο και την τηλεόραση, ως τον αθλητισμό, τη μουσική και τη γλωσσική παράδοση. 

Η Ελένη Γερασιμίδου, η Πόπη Τσαπανίδου, η Βούλα Πατουλίδου, ο Κωνσταντίνος και ο Ματθαίος Τσαχουρίδης, ο Αλέξανδρος Παρχαρίδης, ο Ηλίας Πετρόπουλος, ο Βασίλης Τσενκελίδης και ο Κωνσταντίνος Φωτιάδης μοιράζονται μαζί μας, απόψεις και εμπειρίες.

«Οι συνέλληνές μας αναρωτιούνται γιατί οι Πόντιοι διατηρούν την παράδοσή τους, σε αντίθεση με τους άλλους πρόσφυγες που έχασαν τη μουσική, τη γλωσσική και τη χορευτική τους παράδοση. Για εμάς παίζει σημαντικό ρόλο, ότι το στίγμα της γενοκτονίας των 353.000 ατόμων πέρασε μέσα από αυτές τις παραδόσεις», επισημαίνει στο Sputnik o ιστορικός Κωνσταντίνος Φωτιάδης.

Από τη Βέροια, στο Μπάκινγχαμ και από εκεί στο Ηρώδειο, με μια Ποντιακή λύρα

Έτοιμοι να φωτίσουν τη νύχτα συμπλήρωσης των 100 χρόνων της γενοκτονίας των Ποντίων με τη μουσική τους, είναι ο Ματθαίος και ο Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης, οι Πόντιοι μουσικοί που θα κάνουν το Ηρώδειο να χορέψει ποντιακά το βράδυ της 19ης Μαίου 2019, σε μια μεγαλειώδη εκδήλωση, μαζί με μεγάλους καλλιτέχνες όπως ο Γιώργος Νταλάρας.

Πρόκειται για τους ίδιους καλλιτέχνες που κέρδισαν μια θέση στο βιβλίο Γκίνες, όταν με τη μουσική και φωνητική συνοδεία τους, πάνω από 10.000 άτομα στην 81η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, χόρεψαν τον ποντιακό χορό Ομάλ. 

Όπως εξηγούν στο Sputnik τα δύο αδέρφια, η γενοκτονία των Ποντίων είναι βαθιά χαραγμένη στο DNA τους.

«Για μας είναι μια αίσθηση ταυτότητας που κουβαλούμε μέσα μας. Μας στιγματίζει σε κάθε μας ανάσα. Είτε στην καθημερινή μας ζωή, είτε στην ακαδημαϊκή, είτε στην καλλιτεχνική μας ενασχόληση. Πέρασε με ψέμματα σχεδόν ένας αιώνας, μείναν αναπάντητα αμέτρητα γιατί» επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης.

«Όποιος τολμήσει να αρνηθεί την ιστορία του, σίγουρα θα την ξαναβρεί μπροστά του. Με σεβασμό πρέπει να κοιτάμε το παρελθόν και με δύναμη να κοιτούμε το μέλλον. Οφείλουμε να ανάψουμε ένα κερί μέσα μας σε όλους αυτούς που ήρθαν τότε στην Ελλάδα βασανισμένοι, αλλά και σε όσους δεν κατόρθωσαν να φτάσουν», αναφέρει ο Ματθαίος Τσαχουρίδης.

Πέρα από εξαιρετικοί μουσικοί έχουν και μια διαφορετική βαρύτητα ακαδημαϊκής καριέρας, έχοντας ολοκληρώσει ακόμα και μεταδιδακτορικές σπουδές που σχετίζουν τον Πόντο και τη μουσική.

Ο Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης εδώ και 9 χρόνια διδάσκει ως λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας στη Φλώρινα, ενώ ο Ματθαίος έχει διατελέσει Καλλιτεχνικός Διευθυντής σε Διεθνές Βυζαντινό Συνέδριο του Λονδίνου υπό την αιγίδα του Πρίγκιπα Κάρολου της Ουαλίας. 

Παράλληλα, έβαλαν την Ποντιακή λύρα στα ανάκτορα του Μπάκινγχαμ και για το λόγο αυτό, ο Πρίγκηπας Κάρολος τους βράβευσε.

Την ίδια ώρα κατάφεραν να παίξουν με τις μεγαλύτερες συμφωνικές ορχήστρες σε παγκόσμιο επίπεδο και να κάνουν γνωστή στο εξωτερικό την ποντιακή λύρα.

«Κάνουμε συναυλίες σε όλο τον Πλανήτη για να διαδώσουμε την ποντιακή παράδοση», λέει ο Ματθαίος Τσαχουρίδης, που έγινε ο πρώτος Έλληνας καλλιτέχνης, που πήγε στο Ιράκ πριν από δέκα χρόνια, με ποντιακή λύρα.

Στο δρόμο του ποντιακού θεάτρου και της τηλεόρασης

Η Ελένη Γερασιμίδου υποδύθηκε έναν από τους πρώτους χαρακτήρες Ποντίων στην ελληνική τηλεόραση. Ήταν η Παρθένα Ουσταμπασίδου της τηλεοπτικής σειράς «Εμείς και Εμείς» στο Mega.

«Μια ελαφριά κωμωδία που είχε αγαπηθεί από το κοινό. Ωστόσο εκείνη η κοπέλα η Παρθένα, δεν είχε πολιτικές απόψεις, ή κάτι άλλο να μας πει για τα δεινά τον Ποντίων», τόνισε η Ελένη Γερασιμίδου στο Sputnik, καθώς θυμάται εκείνες της ημέρες.

Αυτό που δεν μπορούσε να πει ως ρόλος στο «Εμείς και Εμείς», από τους πολλούς που είχε υποδυθεί στην καριέρα δεκαετιών που έχτισε, το λέει ως Ελένη Γερασιμίδου:

«Να αναγνωριστεί διεθνώς η γενοκτονία των Ποντίων. Είμαι περήφανη που είμαι Πόντια και δεν μου αρέσουν οι ακραίες καταστάσεις από όπου και να εκφράζονται. Υπάρχουν κάποιοι που προσπαθούν να συντηρήσουν διάφορα παιχνίδια», τόνισε η γνωστή ηθοποιός και πρώην βουλευτής του ΚΚΕ.

Η Ελένη Γερασιμίδου σκηνοθέτησε τη Λυσιστράτη στα Ποντιακά, πριν από μερικά χρόνια με μεγάλη απήχηση στο κοινό. «Είναι πολύ σημαντικό να βοηθήσουμε στο να μην εξαφανιστούν οι ντοπιολαλιές μας. Είναι και αυτό μια μορφή αντίστασης, καθώς είναι και αυτές στόχος του πολιτιστικού τμήματος της παγκοσμιοποίησης», επισημαίνει, ενώ τονίζει ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός έχει μια άγνωστη θεατρική παράδοση, με πολλά έργα μάλιστα που είναι ταξικά.

Οι Ποντιακοί χοροί και η δημοσιογραφία

Πρόκειται για μια από τις πιο γνωστές και αγαπημένες δημοσιογράφους — παρουσιάστριες της ελληνικής τηλεόρασης και ταυτόχρονα μια υπερήφανη Πόντια. Είναι η Πόπη Τσαπανίδου και γνωρίζει να χορεύει ποντιακούς χορούς, σε κορυφαίο επίπεδο.

«Οι ποντιακοί χοροί έχουν τεράστια ενέργεια. Η ένταση και το παράπονό τους δίνουν ακριβώς την ιστορία των Ποντίων, την προσπάθειά τους για επιβίωση. Σε μεταφέρουν σε εκείνη την ταραγμένη εποχή. Το θυμάμαι και από το πρώτο μεγάλο αντάμωμα Ποντίων στο Ολυμπιακό στάδιο, που έβγαζε απίστευτο δυναμισμό», επισημαίνει στο Sputnik η Πόπη Τσαπανίδου. 

Την ίδια στιγμή, εξέφρασε τη συγκίνηση της, καθώς θα παρουσιάσει τη μεγάλη εκδήλωση στο Ηρώδειο για τα 100 χρόνια από τη γενοκτονία.

«Η δική μου ιστορία έχει να κάνει με το ότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς την καταγωγή μας. Ο παππούς μου ήταν παιδάκι στη γενοκτονία και οι Τούρκοι σκότωσαν την οικογένειά του. Τον υιοθέτησαν στο δρόμο, στο μεγάλο φευγιό. Η οικογένεια των Τσαπανίδιδων βρήκε ένα παιδάκι στο δρόμο και το έκανε μέλος της. Ξέραμε ότι ήταν ψυχοπαίδι ο παππούς», επισήμανε η δημοφιλής δημοσιογράφος.

Αθλητισμός με… ποντιακό χρώμα

Ποντιακής καταγωγής είναι και η πρώτη γυναίκα χρυσή ολυμπιονίκης στην Ελλάδα. Περίπου 27 χρόνια μετά το Ολυμπιακό μετάλλιο της στη Βαρκελώνη και στα στα 100 μ. εμπόδια, η αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, Βούλα Πατουλίδου κάλεσε τους πολίτες να τρέξουν για τη Γενοκτονία των Ποντίων, στον 14ο Διεθνή Μαραθώνιο «Μέγας Αλέξανδρος» τον περασμένο Απρίλιο στη συμπρωτεύουσα.

«Είναι γενοκτονία ρε! Εκατό χρόνια εγκλωβισμένοι μέσα στο πένθος απώλειας που δε τη χωρά ανθρώπινος νους. Δε μπορούμε και δε πρέπει να κουβαλάμε άλλο μέσα μας αυτή τη τρομακτική βία. Πρέπει να ζήσουμε, να προχωρήσουμε στο μέλλον. Να πιαστούμε από κάπου για να βρούμε τη δύναμη να αναμετρηθούμε με τα τραύματα μας. Εκατό χρόνια πόνου που δεν ανακουφίζεται. Αναγνώριση ζητάνε όσοι επέζησαν, όσοι ακόμα ξυπνάμε τη νύχτα με εφιάλτες, επειδή ακούσαμε μόνο μία από τις χιλιάδες ιστορίες φρίκης», σχολιάζει στο Sputnik η Βούλα Πατουλίδου.

«Ταυτόχρονα έχουμε να αντιμετωπίσουμε εκατό χρόνια προσχεδιασμένης εκστρατείας εξόντωσης της μνήμης, όχι μόνο από τα οθωμανικά κτήνη, αλλά και από (ούτε τολμώ να το γράψω) «Έλληνες». Δεν έσφαξαν τους Έλληνες του Πόντου από θρησκευτικό φανατισμό, αλλά από ωμό Τουρκικό Εθνικισμό. Δεν μας έσφαξαν γιατί ήμασταν Χριστιανοί. Αλλά γιατί ήμασταν Έλληνες!

Μια μέρα σαν τη σημερινή, η μνήμη καίει. Μία μέρα σαν την 19η Μαΐου, η μνήμη σε γυρίζει πίσω σ' ένα παρελθόν, δυστυχώς όχι ένδοξο, αλλά αιματοκυλισμένο. Αναγνώριση ζητάμε. Για να ανακουφίσουμε τον πόνο. Για να αναγεννηθούμε. Για να μη τολμήσει κανείς στο μέλλον καμιά αλλοίωση του εθνολογικού χαρακτήρα των ελληνικών περιοχών», συμπληρώνει η γυναίκα που δόξασε τον ελληνικό αθλητισμό.

Από το ποντιακό μοιρολόι στην ποντιακή σάτιρα

Ο Αλέξης Παρχαρίδης είναι ένας πολυτάλαντος Πόντιος. Και αυτό γιατί από τη μία πλευρά τραγουδάει ποντιακά μοιρολόγια, ενώ από την άλλη υποδύεται με ξεκαρδιστικό τρόπο την Πόντια γιαγιά Παρθένα σε σατιρικά θεατρικά έργα.

«Μεγάλωσα και βίωσα σε μια οικογένεια όπου η καθημερινότητα ήταν ποντιακή. Μιλούσαμε ποντιακά και όλα τα βιωματά μας είχαν να κάνουν με τον Πόντο» τονίζει στο Sputnik.

Τραγουδάει τρεις δεκαετίες. «Από 15 χρονών. Μεγάλωσα στην Κοζάνη και επειδή είχα τρέλα με τα χωριά μου, Αλωνάκια και Πρωτοχόρι Κοζάνης περνούσα όλο το καλοκαίρι εκεί, ζούσα μέσα στους πρόσφυγες και έμαθα τις συνηθειές τους. Έτσι ξεκίνησα να ασχολούμαι με τη μουσική, βλέποντας τους να παίζουν και να τραγουδούν. Από όσα έμαθα, ήταν ότι oι μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές ήταν στον Δυτικό Πόντο. Πρόσφατα αναγνωρίστηκε από την ιστορία, αυτή η αλήθεια», αναφέρει.

Η πιο σημαντική στιγμή για αυτόν στη μουσική του πορεία ήταν η μελοποίηση της «Καμπάνας του Πόντου», του Φίλωνα Κτενίδη, που για τους Πόντιους είναι το αντίστοιχο Άξιον Εστί, του Ελύτη.

«Κάποτε ήθελα να γίνω τραγουδιστής αποκλειστικά ελληνικής μουσικής λόγω ματαιοδοξίας, αλλά αργότερα κατάλαβα και δηλώνω συνειδητά ότι είμαι Πόντιος τραγουδιστής. Αυτό γιατί έχω χρέος να μεταδώσω τη μνήμη στις επόμενες γενιές και δηλώνει εντυπωσιασμένος από το πως η νέα γενιά αγκαλιάζει το Ποντιακό Τραγούδι με το μέσο όρο ηλικίας να πέφτει αισθητά στα ποντιακά γλέντια». 

Η ενασχόληση με το θέατρο προήλθε λόγω βιωμάτων. «Υποδύομαι την Πόντια Γραία λόγω των στιγμών με τους παππούδες και τις γιαγιάδες μου. Δεν είμαι επαγγελματίας ηθοποιός αλλά εντάχθηκα στα θεατρικά, γιατί είναι στην ποντιακή διάλεκτο, κάτι πολύ οικείο για εμένα». 

Η διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου ως πανεπιστημιακό μάθημα

«Η ποντιακή είναι μια σημαντική διάλεκτος που χωρίζεται σε ιδιώματα. Όπως της Τραπεζούντας, της Κερασούντας και της Σάντας. Σε διάφορες περιπτώσεις υπάρχουν αρκετές διαφορετικές λέξεις ωστόσο όλοι μπορούσαν να επικοινωνήσουν σε αυτή τη γλώσσα. Υπάρχει και η Καππαδόκικη, που είναι μια παραλλαγή της εμπλουτισμένη με τουρκικά στοιχεία», επισημαίνει ο Βασίλης Τσενκελίδης στο Sputnik.

«Δεν είναι λίγοι οι φοιτητές που παρακολουθούν από φέτος το πρώτο μάθημα ποντιακής διαλέκτου σε πανεπιστημιακό επίπεδο, του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Αποφασίστηκε από το περασμένο καλοκαίρι να ενταχθεί σε δύο διαφορετικά εξάμηνα ως μάθημα επιλογής», τονίζει στο Sputnik, ο Ηλίας Πετρόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών και αναπληρωτής πρόεδρος του τμήματος.

Ψυχή του ποντιακού μαθήματος, είναι όπως μας λέει, η Ιωάννα Σιταρίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ισπανικής και Ιστορικής Γλωσσολογίας του πανεπιστημίου του Cambridge, διευθύντρια προπτυχιακών σπουδών στο τμήμα Ιβηρο-Ρομανικής Φιλολογίας της Σχολής Σύγχρονων και Μεσαιωνικών Γλωσσών του Cambridge και διευθύντρια σπουδών στη Γλωσσολογία και στις Σύγχρονες και Μεσαιωνικές Γλώσσες στο Queens' College του Cambridge. «Την ευχαριστούμε θερμά γιατί έρχεται αφιλοκερδώς με δικά της έξοδα από το εξωτερικό για να κάνει το μάθημα», τονίζει.

«Τα παιδιά ανταποκρίνονται θερμά στην ποντιακή διδασκαλία. Αυτό που κάνουμε αυτή τη στιγμή είναι να πραγματοποιούμε συλλογή ποντιακών παροιμιών οι οποίες θα εκδοθούν σε ένα τευχίδιο κάποια στιγμή», προσθέτει.

Ο καθηγητής Ηλίας Πετρόπουλος εισάγει το Sputnik στις Ποντιακές παροιμίες:

Τον σκύλλον άγγεψον και το μαγκούρ' ετοίμασον. — Για εκείνον που παρουσιάζεται τη στιγμή που μιλούσαν γι' αυτόν.

Τρίψον, πλύσον, ξύσον, σκούπ'σον — Τέσσερις προστακτικές που έχουν σχέση με την καθαριότητα του σώματος

Ο συγγενόν δάκ' και 'κί ματών' — Ο συγγενής δαγκώνει και δεν ματώνει (γιατί ο πόνος μένει μέσα βαθιά)

Τρανόν βούκα φα, και τρανόν λόγο μη λες — Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μη λες.

Δώσ' μου τύχη και πέταξέ με στη θάλασσα — Όταν έχεις τύχη δεν φοβάσαι τίποτα.

Τη σεβτάς η αρρώστια, λαρούται ασ' σον χρόνον- Ο ερωτευμένος άνθρωπος που πονάει κι υποφέρει, θεραπεύεται μόνο από το χρόνο.

Έχω σκύλλον και σύρ' με τον λύκον. —Για συγγενή που υποστηρίζει τον εχθρό μου.

Αλεπόν τρώει κι η ζεπίρα πρέσκεται. —Η αλεπού τρώει και το κουνάβι πρήζεται.

Άρκον πα τα σεράντα χρόνα μίαν αχπαράεται. — Κι η Αρκούδα στα σαράντα χρόνια μια φορά τρομάζει.

Ένας αιώνας συμπληρώνεται σήμερα από την έναρξη της τελικής φάσης της γενοκτονίας των Ποντίων.

Στις 19 Μαΐου 1919 γράφτηκαν οι πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ο πατέρας του τουρκικού Έθνους αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα για να ξεκινήσει το τελευταίο και πιο άγριο στάδιο της Ποντιακής Γενοκτονίας.

Υπολογίζεται ότι από το 1916 που ξεκίνησε η γενοκτονία, από τους 697.000 Έλληνες που ζούσαν στον Πόντο αυτοί που έχασαν τη ζωή τους ανήλθαν σε 350.000 άτομα, έως τη Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922.

Tags:
γενοκτονία των Ποντίων, Ηλίας Πετρόπουλος, Αλέξης Παρχαρίδης, Ματθαίος Τσαχουρίδης, Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης, Ελένη Γερασιμίδου, Βασίλης Τσενκελίδης, Κωνσταντίνος Φωτιάδης, Βούλα Πατουλίδου, Πόπη Τσαπανίδου, Πόντος, Ελλάδα, Τουρκία
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOK