17:48 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟY 2019
Επενδύσεις

Διαθήκη, Κληρονομιά, Περιουσία και Χρέη: Δικηγόροι εξηγούν στο Sputnik όσα θέλετε να ξέρετε

CC0
ΕΛΛΑΔΑ
Λήψη σύντομου url
Από
0 30
Βρείτε μας

Η σύνταξη διαθήκης απουσιάζει από την κουλτούρα των Ελλήνων. Εξ αδιαθέτου οι κληρονόμοι περιουσίας και χρεών. Φούντωσε το κίνημα «Δεν Κληρονομώ» στα χρόνια της κρίσης.

Δεν αποτελεί συνήθη πρακτική των Ελλήνων η σύνταξη διαθήκης, προκειμένου να διευθετήσουν περιουσιακά στοιχεία και χρέη, ούτε καν από τους μη έχοντες σύζυγο ή τέκνα, σύμφωνα με τους δικηγόρους που μίλησαν στο Sputnik. Στην πλειοψηφία τους η κληρονομιά περνάει εξ αδιαθέτου (χωρίς διαθήκη) στους κληρονόμους. Οι λόγοι; Άγνοια, αδιαφορία, αλλά και διαφωνίες μεταξύ συγγενικών προσώπων, θεωρούνται οι επικρατέστεροι. Έτσι, ο θάνατος ενός ανθρώπου, εκτός από θλίψη, δύναται να φέρει και πολλά γραφειοκρατικά προβλήματα στους «εγγυτέρους συγγενείς» που θα πρέπει να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις του εκλιπόντος.

«Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν κουλτούρα σύνταξης διαθήκης, αντίθετα με την Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και για χώρες όπως η Αμερική, η Αυστραλία και ο Καναδάς, όπου ζουν πολλοί ομογενείς και συνηθίζουν να αφήνουν διαθήκη, προκειμένου να ρυθμίσουν τα της περιουσίας τους μετά το θάνατό τους», μας είπε η δικηγόρος Μαριάννα Αντωνάτου.

Στο ίδιο κλίμα και ο δικηγόρος-διαπιστευμένος διαμεσολαβητής, Νικόλαος Σιαμάκης, ο οποίος, εξήγησε, ότι το παθητικό μέρος της κληρονομιάς (χρέη) είναι αυτό που, συνήθως, αποθαρρύνει κάποιον από τη σύνταξη διαθήκης.

«Στο 90% των περιπτώσεων που χειρίζεται το γραφείο μας δεν υπάρχει διαθήκη, ή εμφανίζονται διαθήκες οι οποίες ελέγχονται για την εγκυρότητά τους εκ των υστέρων. Συνήθως, όταν κάποιος αφήνει πίσω χρέη, προτιμά να μην συντάξει διαθήκη για να μην στοχεύσει σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ωστόσο, τα χρέη μοιράζονται ούτως ή άλλως στους συγγενείς, όπως συμβαίνει και με το ενεργητικό μέρος της κληρονομιάς (περιουσία)».

Με ή χωρίς διαθήκη;

Το ελληνικό δίκαιο ορίζει πως, ένα πρόσωπο δικαιούται να διανείμει την περιουσία του μετά το θάνατό του ελεύθερα και με δύο τρόπους: είτε να συντάξει διαθήκη, είτε χωρίς διαθήκη και η διανομή να γίνει όπως ορίζει ο νόμος. Οι κατηγορίες διαθηκών είναι οι εξής:

  • Ιδιόγραφη διαθήκη: γράφεται ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται από αυτόν, χωρίς να απαιτείται να υποβληθεί σε άλλο τύπο
  • Δημόσια διαθήκη: συντάσσεται με δήλωση του διαθέτη ενώπιον συμβολαιογράφου (πάγια πράξη κόστους 100-150 ευρώ), παρουσία τριών μαρτύρων ή δευτέρου συμβολαιογράφου και ενός μάρτυρα
  • Μυστική διαθήκη: πρόκειται για ιδιόγραφη διαθήκη που εγχειρίζεται από το διαθέτη σε συμβολαιογράφο (πάγια πράξη κόστους 100-150 ευρώ), παρουσία τριών μαρτύρων ή δευτέρου συμβολαιογράφου και ενός μάρτυρα, ενώ ο διαθέτης δηλώνει προφορικά, ότι το έγγραφο που εγχειρίζει στο συμβολαιογράφο, περιέχει την τελευταία του βούληση
  • Έκτακτη διαθήκη: πρόκειται για ειδικές κατηγορίες διαθηκών, που συντάσσονται με προφορική δήλωση σε έκτακτες περιπτώσεις πχ σε εκστρατεία, σε αποκλεισμό, σε πλοίο, ενώπιον των αρμοδίων αξιωματικών ή άλλων κατά περίπτωση αρμοδίων προσώπων, εάν ο διαθέτης αισθάνεται ότι η ζωή του βρίσκεται σε κίνδυνο εξαιτίας έκτακτων περιστάσεων. Οι διαθήκες αυτές, θεωρείται ότι δεν έχουν συνταχθεί, εάν περάσουν τρεις μήνες αφότου έπαψαν οι έκτακτες περιστάσεις, που δικαιολογούσαν τη σύνταξή της και ο διαθέτης ακόμα ζει.  

Σε περίπτωση που δεν έχει βρεθεί διαθήκη, ο νόμος ορίζει την κληρονομική διαδοχή εξ αδιαθέτου (χωρίς διαθήκη) ως εξής:

  • Σύζυγος και τέκνα
  • Σύζυγος, τέκνα και εγγόνια
  • Σύζυγος, γονείς, αδέλφια, ανίψια
  • Σύζυγος, παππούδες, γιαγιάδες, θείοι, εξαδέλφια
  • Σύζυγος και προπαππούδες
  • Σύζυγος
  • Ελληνικό Δημόσιο

Σημείωση: Ο επιζών σύζυγος του θανόντος αποκλείεται από την κληρονομική διαδοχή, μόνο στην περίπτωση που ο θανών, έχοντας βάσιμο λόγο διαζυγίου είχε ασκήσει αγωγή διαζυγίου. Τα τέκνα, οι γονείς και ο/η σύζυγος δεν μπορούν να αποκλεισθούν από τα κληρονομικά τους δικαιώματα εκ του αποκλεισμού τους στη διαθήκη (δικαιούχοι «νόμιμης μοίρας»), εκτός από πολύ ειδικές περιπτώσεις (για παράδειγμα, εάν έχουν απειλήσει τη ζωή του εκλιπόντος). Στην περίπτωση που η κληρονομιά περιέχει ακίνητη περιουσία, οι δικαιούχοι πρέπει επισήμως να προβούν σε αποδοχή της  με συμβολαιογραφική πράξη. Η συμβολαιογραφική αυτή πράξη θα πρέπει να κατατεθεί στη συνέχεια στο κατά τόπον Εθνικό Κτηματολόγιο της περιοχής, όπου βρίσκεται η ιδιοκτησία, με το όνομα του δικαιούχου.

Αποποίηση κληρονομιάς – Προθεσμία 4 μηνών

Ραγδαία αύξηση στις αποποιήσεις κληρονομιών καταγράφηκε στη χώρα μας, στα χρόνια της κρίσης, με το κίνημα «Δεν Κληρονομώ» να φουντώνει χρόνο με το χρόνο. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία από τα Ειρηνοδικεία της χώρας, στις 150.000 κυμάνθηκαν οι αιτήσεις αποποίησης το έτος 2018. Τα αυξημένα χρέη των προσώπων, αλλά και οι μεγάλες φορολογικές επιβαρύνσεις που συνεπάγεται η κτήση ακίνητης περιουσίας, καθιστούν ασύμφορη την αποδοχή κληρονομιάς για δεκάδες χιλιάδες πολίτες, οι οποίοι επιλέγουν την αποποίηση, επισημαίνει η κυρία Αντωνάτου.

Η αποποίηση της κληρονομιάς από ενήλικες είναι μια απλή και ανέξοδη διαδικασία. Απαιτείται μόνο, να γίνει με σχετική δήλωση στον γραμματέα του Ειρηνοδικείου, στον τόπο της τελευταίας κατοικίας του εκλιπόντος. Ο νόμος έχει ορίσει ως προθεσμία για την αποποίηση: τους 4 μήνες από το χρόνο της επαγωγής, δηλαδή από το χρόνο του θανάτου ή από το χρόνο της δημοσίευσης της διαθήκης, εάν κανείς πληροφορήθηκε έτσι, ότι ορίστηκε κληρονόμος του αποβιώσαντος. 

Η αποποίηση από ανηλίκους είναι πιο σύνθετη διαδικασία, διότι χρειάζεται να δοθεί άδεια του Δικαστηρίου, δηλαδή του Ειρηνοδικείου του τόπου κατοικίας του ανηλίκου. 

Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς (που κατά κανόνα ασκούν τη γονική μέριμνα του ανηλίκου, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η επιμέλεια, η διοίκηση της περιουσίας και η εκπροσώπηση του ανηλίκου σε κάθε δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορά στο πρόσωπο ή την περιουσία του), καταθέτουν σχετική αίτηση στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο, η οποία προσδιορίζεται σε συγκεκριμένη δικάσιμο, κατά την οποία προσκομίζουν έγγραφα και αποδεικνύουν με μάρτυρες και κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο, ότι η αποποίηση της συγκεκριμένης κληρονομιάς είναι προς το συμφέρον του ανηλίκου. Δεν είναι προς το συμφέρον σημαίνει ότι η κληρονομιά είναι βεβαρημένη με χρέη και το παθητικό της υπερβαίνει το ενεργητικό. Το δικαστήριο εκδίδει σχετική απόφαση, με την οποία δέχεται την υπό κρίση αίτηση, και ακολούθως οι γονείς προβαίνουν σε δήλωση αποποίησης της κληρονομιάς, για λογαριασμό του ανηλίκου στο Ειρηνοδικείο του τόπου της τελευταίας κατοικίας του κληρονομούμενου. Προφανώς, η διαδικασία αυτή έχει οικονομικό κόστος, το οποίο εξαρτάται από την εκάστοτε περίπτωση και τις ιδιαιτερότητές της.

Εάν ο κληρονομούμενος είχε την κατοικία του στο εξωτερικό ή αν ο κληρονόμος διέμενε στο εξωτερικό, τότε η προθεσμία για την αποποίηση είναι ένα έτος. Η αποδοχή και η αποποίηση κληρονομιάς δεν μπορούν να γίνουν μερικώς, διαφορετικά είναι άκυρη.

Αποποιούνται εκ των προτέρων την κληρονομιά

Για πολλές περιπτώσεις προληπτικής αποποίησης της κληρονομιάς, στην Ελλάδα, έκανε λόγο ο κύριος Σιαμάκης, επισημαίνοντας ότι οι συγγενείς σπεύδουν να την αποποιηθούν αμέσως μόλις ανακοινωθεί ο θάνατος, γιατί φοβούνται το ενδεχόμενο εμφάνισης χρεών που αγνοούν.

Δεν υπάρχει μηχανισμός ενημέρωσης συγγενών

Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν πολλοί κληρονόμοι διαμένοντες στο εξωτερικό, λόγω της έλλειψης ενός μηχανισμού ενημέρωσης των συγγενών του θανόντα. Όπως εξηγεί ο δικηγόρος:

«Εκπροσωπούμε κάποιες περιπτώσεις κατοίκων του εξωτερικού, Αυστραλίας, Αμερικής ή Ευρώπης, που διαπιστώνουν εντελώς ξαφνικά ότι έχει βεβαιωθεί στο ΑΦΜ τους ένα τεράστιο ποσό. Δυστυχώς, δεν υπάρχει ένας μηχανισμός ενημέρωσης συγγενών. Μπορεί αυτοί οι άνθρωποι να έρθουν στη χώρα για διακοπές και να βρουν τον μπελά τους. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ο ενδιαφερόμενος το μαθαίνει όταν μπλοκάρει το ΑΦΜ του ή όταν αρχίζουν οι κατασχέσεις από τους τραπεζικούς του λογαριασμούς. Θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα μητρώο, τουλάχιστον στα ληξιαρχεία, που να ενημερώνει άμεσα τους στενούς συγγενείς».

Αποδοχή κληρονομιάς

Στις περιπτώσεις που ο κληρονόμος επιθυμεί να προβεί σε αποδοχή της κληρονομιάς, τότε αποδέχεται τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό της μέρος, όπως επισημαίνει η δικηγόρος Μαριάννα Αντωνάτου. Ο νόμος (στο άρθρο 1902 ΑΚ) προβλέπει και τη δυνατότητα της αποδοχής της κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής, που περιορίζει την ευθύνη του κληρονόμου για τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς έως το ενεργητικό της. Στην περίπτωση αυτή, ο κληρονόμος υποβάλλει σχετική δήλωση στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου του τόπου της τελευταίας κατοικίας του θανόντος και δηλώνει, ότι αποδέχεται την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής. Με τον τρόπο αυτό, ο κληρονόμος δεν αποποιείται την κληρονομιά, αλλά η τελευταία αποτελεί χωριστή ομάδα περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, οι δε υποχρεώσεις της κληρονομίας καλύπτονται μόνο από το ενεργητικό της κληρονομιαίας περιουσίας και όχι από την υπόλοιπη περιουσία του κληρονόμου. Τα ανήλικα άτομα, πάντοτε αποδέχονται την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

Οι γονείς του Παναγιώτη - Ραφαήλ στο Sputnik: «Θα κάνουμε τα πάντα για να τον δούμε όρθιο»

Τα κόμματα απαντούν στο Sputnik για την ψήφο των ομογενών: Συγκλίσεις, αποκλίσεις, κόκκινες γραμμές

Λούβρος στο Sputnik: Καπνιστές Όλων Των Εθνών Συμπορευτείτε, πουλέν μου είναι ο Πολάκης

Νέες τραπεζικές χρεώσεις: Καταγγελίες από τους καταναλωτές - Ξαφνιασμένοι οι τραπεζοϋπάλληλοι

Tags:
περιουσιακά στοιχεία, περιουσία, θάνατος, κίνημα, Χρέη, δικηγόροι, κληρονομιά
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK