14:40 09 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟY 2019

Επέτειος Πολυτεχνείου 2019: Υπήρχαν νεκροί; Τι δείχνει η ιστορική έρευνα

© Sputnik / Kostis Dadamis
ΕΛΛΑΔΑ
Λήψη σύντομου url
Από
0 30
Βρείτε μας

Το Sputnik συνομιλεί με τον ιστορικό επιστήμονα Ιάσονα Χανδρινό, με αφορμή το καινούργιο βιβλίο του, με τίτλο «Όλη νύχτα εδώ», επιχειρώντας να εστιάσει σε γνωστές και άγνωστες πτυχές της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Η νύχτα της 17ης Νοεμβρίου, όταν το τεθωρακισμένο μπήκε στο Πολυτεχνείο της Αθήνας και σάρωσε τα πάντα στο πέρασμά του, καθώς και τα γεγονότα που ακολούθησαν, άλλαξαν για πάντα τη ροή της ελληνικής ιστορίας. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, που κορυφώθηκε πριν από 46 χρόνια τέτοια μέρα, έδωσε το στίγμα μιας ολόκληρης γενιάς, επηρεάζοντας καθοριστικά το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι στην Ελλάδα και έγινε ο μοχλός πίεσης για την ανατροπή της επταετούς στρατιωτικής δικτατορίας.

Τα τελευταία εννιά χρόνια, ο ιστορικός και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου του Ρέγκενσμπουργκ στη Βαυαρία, Ιάσονας Χανδρινός, ερεύνησε επισταμένα το ζήτημα αυτής της σημαντικής ιστορικής σελίδας. Ογδόντα τέσσερα απομαγνητοφωνημένα κείμενα προφορικών μαρτυριών – συνεντεύξεων, με αφηγητές γνωστούς και άγνωστους πρωταγωνιστές των γεγονότων, που αποτελούν το βασικό κομμάτι του νέου του βιβλίου με τίτλο «Όλη νύχτα εδώ», στάθηκαν η αφορμή για να συζητήσουμε μαζί του.

Η γενιά του Πολυτεχνείου

Από συζητήσεις του καφενείου, μέχρι πολιτικές ομιλίες, πολλοί είναι εκείνοι έχουν υποστηρίξει ότι «η Γενιά του Πολυτεχνείου κατέστρεψε τη χώρα». Στον πρόλογο του βιβλίου, ο Ιάσονας Χανδρινός τονίζει ότι στόχος του ήταν η «διάθεση στοχασμού πέρα από το φαύλο κύκλο τέτοιων συζητήσεων». Το Sputnik τον ρώτησε, ποια ήταν τελικά τα χαρακτηριστικά αυτής της γενιάς και τι αντίκτυπο είχε στη χώρα:

«Η "γενιά του Πολυτεχνείου", στην ουσία, είναι η πολιτικοποιημένη μερίδα των φοιτητών της εποχής της Δικτατορίας, που αγωνίστηκαν εναντίον της, δηλαδή μερικές εκατοντάδες, ίσως και λίγες χιλιάδες ατόμων. Ο όρος "γενιά" είναι προβληματικός, γιατί δεν υπάρχει μια ενιαία κοινότητα ανθρώπων, με κοινά χαρακτηριστικά, με κριτήριο την ηλικία τους. Το 1973, υπήρχαν φοιτητές, που αγωνίστηκαν μπροστά στα τανκς, όπως υπήρχαν και φοιτητές που διάβαζαν τα μαθήματά τους, πήγαιναν στο γήπεδο ή υποστήριζαν τη Χούντα. Με τη λέξη αυτή, απλώς σηματοδοτούμε μια εποχή και, ταυτόχρονα, υπογραμμίζουμε ότι κάποιοι, λειτούργησαν ως κινητήριος μοχλός για γεγονότα που επηρέασαν την ιστορία», απαντά.

Υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο;

Παρά τα αδιάψευστα γεγονότα, το εθνικιστικό μπλοκ και όχι μόνο, διέδωσε ότι δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο. Ερωτηθείς, ο Ιάσονας Χανδρινός για το πώς ξεκίνησε η παραφιλολογία και τι δείχνει η δική του έρευνα, απαντά:

«Αυτή η παραφιλολογία ξεκίνησε ήδη από τις ημέρες των γεγονότων. Όπως έχει αποδειχθεί ήδη, και φαίνεται και σε πολλές μαρτυρίες που συνέλεξα προσωπικά, η εξέγερση γνώρισε μια πολύ βίαιη καταστολή. Δυνάμεις της αστυνομίας και του στρατού δολοφόνησαν εν ψυχρώ ανθρώπους (η μέχρι τώρα έρευνα έχει ταυτοποιήσει 24 περιπτώσεις) και τραυμάτισαν εκατοντάδες. Τεθωρακισμένα και στρατιώτες έριχναν στα τυφλά, μέσα στο κέντρο της Αθήνας, άνθρωποι γαζώθηκαν κυριολεκτικά στο μπαλκόνι του σπιτιού τους, επειδή απλώς βγήκαν να δουν τι γίνεται. Όσοι τραυματίστηκαν, φοβήθηκαν να δώσουν τα πραγματικά τους στοιχεία στα νοσοκομεία, ενώ οικογένειες νεκρών εκβιάστηκαν από τις αρχές να κάνουν γρήγορα τις κηδείες. Αυτά τα κενά εκμεταλλεύεται, σταθερά, μέχρι σήμερα, η παραφιλολογία, για να υποβαθμίσει συνολικά τα γεγονότα και, φυσικά, τη δολοφονική μανία πολλών οργάνων της Δικτατορίας».

Ο επιστήμονας αναφέρει στο βιβλίο του, ότι το Πολυτεχνείο, ως ιστορικό γεγονός, ήταν υπομελετημένο. Γιατί όμως έγινε αυτό; 

«Από τότε που έγινε αντικείμενο εορτασμού, δηλαδή ήδη από το 1974, ενδιαφέρουν περισσότερο οι συμβολισμοί του, παρά οι μικρολεπτομέρειες των γεγονότων. Αν και, πράγματι, δεν υπάρχει κάποια ανεξερεύνητη πτυχή, που να αλλάζει την ουσία, σαν ιστορικός, πιστεύω ότι έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε. Το ζήτημα των νεκρών και των τραυματιών είναι το σημαντικότερο από αυτά», υπογραμμίζει ο Ι. Χανδρινός.

Τις μέρες της εξέγερσης, η σύγχυση των στρατιωτικών επιτελείων μπροστά στις ανεξέλεγκτες ταραχές στην Αθήνα ήταν μεγάλη. Ο συγγραφέας, ερωτηθείς σχετικά, αναφέρει τα σημεία του «ζωώδους τρόμου», όπως έγραψε χαρακτηριστικά, επικαλούμενος μαρτυρία:

«Η εκτίμησή μου είναι ότι το καθεστώς της Δικτατορίας άρχισε να πανικοβάλλεται, όταν εμφανίστηκε η πρώτη συλλογική αντίδραση εναντίον του. Αυτή η αντίδραση, είναι το φοιτητικό κίνημα που ξεκίνησε, ήδη, από το 1972. Στις αρχές του 1973, έγινε η κατάληψη της Νομικής, η οποία οδήγησε σε καταστολή και βία, αλλά, ταυτόχρονα, σε κινήσεις αναδίπλωσης του καθεστώτος. Το δημοψήφισμα για τη βασιλεία, τη γενική αμνηστεία που έδωσε τον Αύγουστο του 1973, την αναβολή των στρατεύσεων των φοιτητών, την "φιλελευθεροποίηση" με πρωθυπουργό τον Σπύρο Μαρκεζίνη. Το Πολυτεχνείο έδωσε τη χαριστική βολή. Ανάγκασε το καθεστώς να απαντήσει με μαζική και δολοφονική βία. Ανέκοψε, δηλαδή, μια πορεία που θα είχε οδηγήσει σε έναν ανάπηρο κοινοβουλευτισμό, όπως η Χιλή ή η Τουρκία. Με μια επίφαση Δημοκρατίας, αλλά τον στρατό στο παρασκήνιο, ως ρυθμιστικό παράγοντα».

Ερωτηθείς ποιο είναι το πιο σημαντικό στοιχείο που προκύπτει από την ιστορική του έρευνα, λέει:

«Η έκταση της εξέγερσης, η οποία δεν περιορίστηκε μόνο στο ίδιο το Πολυτεχνείο, που βέβαια ήταν από την αρχή το κέντρο των γεγονότων, αλλά επεκτάθηκε σε όλη σχεδόν την Αθήνα. Υπήρξαν διαδηλώσεις, νεκροί και τραυματίες και τις επόμενες μέρες, δηλαδή, μετά την εκκένωση τα ξημερώματα του Σαββάτου. Η καταστολή σόκαρε την ελληνική κοινωνία και για αυτό, το 1974, μιλούσαν όλοι για "σφαγή του Πολυτεχνείου", ενώ επηρέασε καθοριστικά, όσους τότε ήταν σε εφηβική ηλικία, μαθητές και πρωτοετείς φοιτητές».

Το Spuntik παραθέτει μικρά και ενδεικτικά αποσπάσματα από μαρτυρίες που υπάρχουν στο βιβλίο:

Φοίβος Αρβανίτης, Αθήνα, φοιτητής φυσικομαθηματικής, ΟΣΕ, μέλος της συντονιστικής επιτροπής

Βγήκαμε πάρα πολύς κόσμος εκατοντάδες, από την πόρτα τα κάγκελα της Στουρνάρη και καθώς υπήρχε συσκότιση παντού τη νύχτα, τρέξαμε να απομακρυνθούμε προς την Κάνιγγος, χωρίς να ξέρουμε τι συμβαίνει στην Κάνιγγος. Προχωρώντας είδαμε περίπου στο ύψος της Καποδιστρίου διπλή σειρά από αστυνομία οπλισμένη, η οποία έκλεινε το πέρασμα προς τα εκεί. Οι πρώτοι που είδαν την αστυνομία να στέκεται εκεί, υποχωρήσαν γυρίσαν και με κάτι άλλους.  Όταν είχαν αρχίσει να γυρίζουν οι πρώτοι σπάσαν τα τζάμια στο ισόγειο μιας πολυκατοικίας στην οδός Στουρνάρη και Τζώρτζ. Και μπήκαμε μέσα σε μια κίνηση απεγνωσμένη, ήταν όλα τα διαμερίσματα κλειδωμένα προφανώς ήταν γραφεία, οι άνθρωποι είχαν φύγει βέβαια και καθίσαμε στις σκάλες. Ορισμένοι βγήκαν και στις ταράτσες. Αυτοί που βγήκαν ταράτσα γύρισαν πολύ γρήγορα πίσω γιατί πέφτανε πυροβολισμοί και φοβήθηκαν ότι θα τους σκοτώσουν. Υπήρχαν ελεύθεροι σκοπευτές σε διάφορα σημεία ψηλά οι οποίοι πυροβολούσαν και στις ταράτσες. Εν πάση περιπτώσει, καθίσαμε εκεί μέσα πάρα πολύ. Κάποια στιγμή ήρθε η αστυνομία και άρχισε να μας κατεβάζει κλοτσώντας. Καθώς βγήκα από κάπου, μου ήρθε ένα χτύπημα και έπεσα στο ρείθρο δίπλα από το πεζοδρόμιο.

Γρηγόρης Αμαντίδης, Πρωτοχώρι Κοζάνης, φοιτητής Ιατρικής

Τις τελευταίες στιγμές πριν μπει το τανκ ήμουν στο προαύλιο, είχα βγει έξω. Συνθήματα είμαστε αδέρφια σας ελάτε μαζί μας. Ήταν ένα παιδί. Τον είδα να πέφτει σαν σπουργίτι, έφαγε σφαίρα, Και κάποια δευτερόλεπτα μετά μπαίνει το τανκ. Ήταν πολλά παιδιά επάνω. Τα περισσότερα πηδήσανε τα άλλα  μείναν γαντζωμένα επάνω. Ένας χαμός. Υπήρχε κόσμος εκεί που πηγαινοερχόμαστε, ξέρεις σπρώξιμο από εδώ από εκεί, κάποιος πεταγότανε φώναζε έκανε έδειχνε… όταν έπεσε η πόρτα, ήταν η Πέπη η Ρηγοπούλου η οποία καταπλακώθηκε. Και την βάλαμε σε ένα φορείο με ένα άλλο παιδί και τη μεταφέραμε εκτός Πολυτεχνείου.. Υπήρχαν κάποια ασθενοφόρα τα οποία πηγαινοέρχονταν και κατευθυνθήκαμε δεξιά. Και απέναντι, προς Μάρνης, διασχίζοντας αναγκαστικά την Πατησίων, πολύ ξύλο. Όπως τρέχαμε από πίσω, με χτυπούσανε. Δεν θυμάμαι να ένιωσα φόβο. Ένιωσα οργή. Γιατί κόντευε η Πέπη να μου φύγει από τα χέρια. Το ξύλο που έφαγα ήταν άλλο πράγμα, παρότι βλέπανε ότι κουβαλούσαμε άνθρωπο.

Νίκος Τουλιάτος, Κόρινθος, σπουδαστής ΑΚΤΟ

Είμαι πολύ τυχερός που βίωσα αυτό το τριήμερο. Ήταν πολύ μεγάλη υπόθεση να το ζήσεις. Η ιστορία στην Πατησίων, με τις σφαίρες, τους ΛΟΚατζήδες, το τανκ, ήταν από τις πιο δυνατές εμπειρίες που μπορεί να ζήσει άνθρωπος. Εγώ τη γλύτωσα, δεν έζησα ασφάλειες, δεν έζησα βασανιστήρια. Μπορούσαν να ’χουνε μπει οι μπάτσοι και να μας είχαν σκοτώσει. Να μας είχαν σκοτώσει στο ξύλο, δηλαδή. Ή να μας πυροβολούσανε, γιατί ήτανε συνειδητοί φασίστες. Σ’ αυτό το τριήμερο ήτανε τρομερά δυνατά τα συναισθήματα. Δηλαδή, ανατραπήκαν τα πάντα μέσα μου – ήταν απίστευτο. Για πιτσιρικάδες που δεν είχαν καμία σχέση με όλα αυτά, ήταν πολύ δυνατό. Ολο το συναίσθημα ήταν πολύ δυνατό, μου ανατράπηκαν δεδομένα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ποιοι σταθμοί του Μετρό θα είναι κλειστοί την Κυριακή λόγω Πολυτεχνείου

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο κέντρο της Αθήνας για την επέτειο του Πολυτεχνείου

«Αστακός» η Αθήνα ενόψει Πολυτεχνείου: Το σχέδιο της Αστυνομίας

Tags:
νεκροί, αστυνομία, εξέγερση, τανκς, τανκ, Ιστορία, Πολυτεχνείο
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK