13:15 02 ΑΠΡΙΛΙΟY 2020
ΚΟΣΜΟΣ
Λήψη σύντομου url
Από
0 40
Βρείτε μας

Τα μηνύματα της ιστορίας για το Ολοκαύτωμα, η άγνωστη συμβολή των Εβραίων στην αντίσταση στην Ελλάδα και ο αντισημιτισμός, βρέθηκαν επί τάπητος στη συζήτησή μας με δύο ιστορικούς.

Σαν σήμερα, ακριβώς πριν από 75 χρόνια, στις 27 Ιανουαρίου 1945, ο Κόκκινος Στρατός - η στρατιωτική δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης απελευθέρωσε το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς - Μπίρκεναου της Πολωνίας. Η σημερινή μέρα τιμάται ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κάθε φορά που μια παλάμη υψώνεται στον ουρανό σε ναζιστικό χαιρετισμό, επιζώντες και απόγονοι των έξι εκατομμυρίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος, τρέμουν ότι το «αυγό του φιδιού» επωάζεται συστηματικά από τους αρνητές της ιστορίας.

Η σύγχρονη Ρωσία εξακολουθεί να δίνει τη μάχη, ως κληρονόμος της Σοβιετικής Ένωσης, ώστε να μην παραχαραχθεί η ιστορία και να μην ξεχαστούν τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ενώ ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, έχει εκφραστεί ανοιχτά κατά του αντισημιτισμού. 

Το Sputnik συζητά για το Ολοκαύτωμα και τα μηνύματα του, με τον ιστορικό και επιστημονικό συνεργάτη του Πανεπιστημίου του Ρέγκενσμπουργκ στη Βαυαρία, δρ Ιάσονα Χανδρινό, και την ιστορικό - ερευνήτρια του Εβραϊκού Μουσείου της Αθήνας, δρ Αλεξάνδρα Πατρικίου

Στη συζήτησή μας, η άγνωστη συμβολή των Εβραίων στην αντίσταση στην Ελλάδα και η άνοδος του αντισιμητισμού

Το Ολοκαύτωμα συνέβη στο πλαίσιο της γενοκτονικής πολιτικής της ναζιστικής Γερμανίας, οπού εκατομμύρια Εβραίοι βρήκαν φρικτό θάνατο.

«Η εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων από τους Ναζί ανέρχεται στο 83% των μελών της προπολεμικής εβραϊκής κοινότητας. Προπολεμικά στην Ελλάδα υπήρχαν 70.000 Εβραίοι, ενώ βρήκαν τραγικό θάνατο περί τους 60.000» επισημαίνει στο Sputnik η Αλεξάνδρα Πατρικίου.

«Δεν μιλάμε για κάτι που συνέβη σε κάποια χώρα μακρινή και πίσω στον ιστορικό χρόνο. Συνέβη σε όλη την Ευρώπη και εκτυλίχθηκε μεταξύ άλλων δίπλα μας, στην Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα, στο Θησείο και τα Πετράλωνα - τις εβραϊκές γειτονιές της πρωτεύουσας. Επηρέασε γειτονιές, φιλίες και επαγγελματικές σχέσεις, αναπροσδιόρισε ταυτότητες, άλλαξε τη μορφή των πόλεων που ζούμε. Το Ολοκαύτωμα μελετάται και διδάσκεται σε παγκόσμιο επίπεδο εδώ και δεκαετίες», αναφέρει, από την πλευρά του, ο Ιάσονας Χανδρινός.

Όταν η Αθήνα πέρασε από τα χέρια των Ιταλών στα χέρια των Γερμανών, υπήρξαν συγκεκριμένες εξελίξεις που οδήγησαν στη γενοκτονία των Εβραίων. Τον Μάρτιο του 1944, συγκεκριμένα, συλλαμβάνονται οι Εβραίοι στην Αθήνα, στο λεγόμενο «μπλόκο της συναγωγής», στο Θησείο.

Η Γκεστάπο, με το αιφνιδιαστικό μπλόκο στη Συναγωγή της Αθήνας, συνέλαβε όλους όσους βρίσκονταν εκεί, περίπου 350 άτομα, κυρίως άνδρες. Την ίδια στιγμή, οι Γερμανοί αιχμαλώτισαν τις γυναίκες και τα παιδιά των Εβραίων από τις κατοικίες τους και τους μετέφεραν στη Συναγωγή.

Έτσι συγκεντρώθηκαν 800 περίπου άτομα. Οι αιχμάλωτοι έμειναν χωρίς τροφή και νερό στη Συναγωγή για περισσότερες από 24 ώρες. Μετά τη μεταφορά τους, οι δυστυχείς αιχμάλωτοι υπέστησαν ξυλοδαρμούς, εξευτελισμούς και κακοποιήσεις.

Η Αλεξάνδρα Πατρικίου υπενθυμίζει και άλλα ορόσημα στη γενοκτονία των Εβραίων στην Ελλάδα.

«Τον Δεκέμβριο του 1942 έχουμε την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης. Ολόκληρες γειτονιές καταστράφηκαν στο πλαίσιο του αφανισμού των Εβραίων.

Τον Μάιο του 1943 έχουμε τους εκτοπισμούς από τη βουλγαροκρατούμενη ζώνη και τη δολοφονία των ανθρώπων στην Τρεμπλίνκα. Το 1944 έγιναν τρεις αποστολές στο Άουσβιτς. Οι τελευταίοι Εβραίοι που έφυγαν από την Ελλάδα ήταν από τα Δωδεκάνησα, τη Ρόδο και την Κω.

Οι επιζώντες και όσοι ξέφυγαν βοήθησαν στην εθνική αντίσταση».

Εβραίοι και Εθνική αντίσταση στην Ελλάδα

Ο Ιάσονας Χανδρινός απαντά και για την άγνωστη συνεισφορά των Εβραίων στην εθνική αντίσταση:

«Γνωρίζουμε ότι 700 με 1.000 Εβραίοι συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση, ως μέλη οργανώσεων ή πολεμώντας ως αντάρτες. Ο αριθμός φαίνεται μικρός αλλά πρέπει να λάβει κανείς υπόψη πως οι εβραικές κοινότητες, όπως σε όλες τις κατεχόμενες χώρες, είχαν παγιδευτεί και διέθεταν ελάχιστα περιθώρια να αντιδράσουν στον ναζιστικό διωγμό.

Χιλιάδες ακόμα συνεργάστηκαν με αντιστασιακούς, κρύφτηκαν στο βουνό ή ακόμα και μέσα στις πόλεις κάτω από την προστασία της Αντίστασης ή διέφυγαν στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιώντας δίκτυα διαφυγής με μικρά σκάφη που επίσης είχε οργανώσει η Αντίσταση. Η Αντίσταση έπαιξε το ρόλο της στην προστασία του εβραϊκού πληθυσμού και πρέπει πέρα από αριθμούς, να αντιληφθούμε τη σημασία της συνάντησης Εβραίων και Αντίστασης.

Δεν πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας τους Εβραίους μόνο ως θύματα. Είναι ιστορικό λάθος και οδηγεί σε σχηματικά συμπεράσματα και πλαγίως, σε αντισημιτικές διαθέσεις». 

Η άνοδος του αντισημητισμού

Γιατί υπάρχει μίσος για τους Εβραίους και για ποιο λόγο αυτό αυξάνεται σε κάποιες περιπτώσεις σήμερα; Εξηγείται ιστορικά αυτό;

«Το διαφορετικό γίνεται εύκολα ο αποδιοπομπαίος τράγος, τα εθνικά κράτη επιδιώκουν την ομογενοποίηση και η διαφορετικότητα δεν ανήκει μέσα στην ομογενοποίηση» αναφέρει η κα Πατρικίου.

«Ο αντισημιτισμός έχει τεράστιο ιστορικό βάθος. Ζούμε σε μια εποχή, υποτίθεται, κυριαρχίας του ορθού λόγου, με ποικίλα συστήματα ελέγχου, πρόληψης και καταδίκης ρατσιστικών συμπεριφορών, πολιτικές συνύπαρξης με μειονότητες και κατοχυρωμένη ανεξιθρησκεία. Αυτό μας εμποδίζει να αντιληφθούμε πως η χριστιανική Ευρώπη, από την οποία προέκυψε ο δυτικός κόσμος, στη μακρά ιστορική της διαδρομή καλλιέργησε συστηματικά το μίσος κατά των Εβραίων.

Με πυρήνα την θρησκευτική διαμάχη («οι Εβραίοι είναι ο λαός που σταύρωσε τον Χριστό»), το μίσος αυτό μεταπλάστηκε στην πάροδο των αιώνων σε μορφές κοινωνικού και οικονομικού ρατσισμού σε όλες τις κοινωνίες όπου ζούσαν Εβραίοι, τροφοδότησε πολιτικές αποκλεισμού και, μέσα από αιματηρούς διωγμούς και σφαγές, έφτασε μέχρι το Ολοκαύτωμα.

Το ότι αντισημιτικές αντιλήψεις δεν αφορούν συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους αλλά εμφανίζονται και εκεί που δεν το περιμένει κανείς (στην Αριστερά π.χ.) δεν είναι τυχαίο. Το να μη νιώθουμε άνετα με τη λέξη "Εβραίος" και τις συμπαραδηλώσεις της, είναι κομμάτι της κυρίαρχης δυτικής κουλτούρας. Θεωρώ πως όλοι μας έχουμε σπέρματα αντισημιτισμού μέσα μας», απαντά ο Ιάσονας Χανδρινός.

Αυτή την άποψη υπερθεματίζει και η Αλεξάνδρα Πατρικίου:

«Παντού υπάρχει αντισημιτικός λόγος, πιθανότατα να τον έχετε χρησιμοποιήσει και εσείς. Πολλές φορές δεν το καταλαβαίνει κάποιος, όταν κάνει χρήση του.  Και αυτό γιατί δεν τους έχει πει κανείς ότι τον χρησιμοποιούν. Το ίδιο ισχύει και για τον ρατσιστικό λόγο.

Ο αντισημιτισμός είναι ένα φαινόμενο που προϋπάρχει του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Την εποχή της ναζιστικής Γερμανίας φτάνει ουσιαστικά στην πιο ριζοσπαστική του μορφή. Γίνεται γενοκτονική πολιτική.

Μελετητές διεθνούς κύρους αναδεικνύουν κάποιες αφηγηματικές κατηγορίες που περιγράφουν τον αντισημιτισμό.  Χρησιμοποιούνται κατά καιρούς συνδυαστικά και μεμονωμένα. Το ένα μπαίνει μέσα στο άλλο και μας βοηθούν να καταλαβαίνουμε παλαιότερα και σύγχρονα κείμενα.

Για παράδειγμα: Οι Εβραίοι είναι όλοι, πλούσιοι. Κυβερνούν τον κόσμο, είναι όλοι τραπεζίτες, είναι όλοι έμποροι, καιροσκόποι και τυχοδιώκτες. Είναι όλοι έξυπνοι, πονηροί και βοηθούν ο ένας τον άλλο.

Αυτά τα παραδείγματα, δείχνουν ότι στεκόμαστε απέναντι σε μια εθνική ομάδα ως σύνολο, ως κάτι αδιαίρετο. Αυτή είναι η αρχή του ρατσισμού. Πρέπει να δείξουμε ότι αυτός ο λόγος πρέπει να πάψει να καλλιεργείται, γιατί το ιστορικό παράδειγμα έχει δείξει πιθανές συνέπειες».

Η επιστήμονας παρατηρεί ότι στην Ελλάδα είναι διαδεδομένος ο αντισημιτισμός. «Έχουμε βανδαλισμό μνημείων αλλά όχι τις ευρείες καταστροφές που βλέπουμε σε άλλες χώρες».

Ο αντισημιτικός λόγος δεν καταλήγει πάντα σε βία, καθότι υπάρχουν και πράξεις:

«Χαρακτηριστικό παράδειγμα αντισημιτικής πράξης στην Ελλάδα, είναι το κάψιμο του Ιούδα. Είναι καταδικασμένο ως αντισημιτικό έθιμο και μάλιστα από την ελληνική εκκλησία. Πρόκειται για το κάψιμο ενός Εβραίου στο τέλος της Μεγάλης Εβδομάδας».  

Το μήνυμά του ολοκαυτώματος για την ανθρωπότητα εξηγεί ο Ιάσονας Χανδρινός:

«Το Ολοκαύτωμα θεωρείται το μέγιστο μαζικό έγκλημα στην ανθρώπινη ιστορία. Δεν έχει να κάνει μόνο με τους αριθμούς των θυμάτων τα οποία ανέρχονται σε περίπου έξι εκατομμύρια, αλλά κυρίως με τη συστηματικότητα και τον απόλυτο χαρακτήρα της καταστροφής. Ποτέ άλλοτε δεν χρησιμοποιήθηκαν βιομηχανικού τύπου εγκαταστάσεις (θάλαμοι αερίων, κρεματόρια) για την μαζική εξόντωση ανθρώπων και μάλιστα χωρίς καμία διάκριση, παρά μόνο με κριτήρια "φυλής" και "ράτσας".

Ταυτόχρονα εξαφανίστηκαν αναρίθμητα υλικά ίχνη της εβραϊκής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, από εκπαιδευτικά ιδρύματα μέχρι νεκροταφεία. Ήταν μια γενοκτονία ασύλληπτων διαστάσεων και μάλιστα βασισμένη στην ορθολογικότητα και τη γραφειοκρατική οργάνωση, από έναν λαό προηγμένο όπως οι Γερμανοί. Το Ολοκαύτωμα θα κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην συνείδηση των ανθρώπων. Είναι μια μόνιμη υπενθύμιση πως μια πολύ λεπτή γραμμή χωρίζει τον πολιτισμό από την βαρβαρότητα». 

Την Κυριακή, τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή, μπροστά από το μνημείο Ολοκαυτώματος στην πλατεία Ελευθερίας στη Θεσσαλονίκη, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που διοργάνωσε η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και η Ισραηλιτική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης τιμώντας την Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων του Ολοκαυτώματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ο Πούτιν θα πάει στο Ισραήλ και θα είναι βασικός ομιλητής στο Παγκόσμιο Φόρουμ για το Ολοκαύτωμα

Πάνω από το ένα τρίτο των Ευρωπαίων δεν γνωρίζει τίποτα για το Ολοκαύτωμα

Πώς ο Κόκκινος Στρατός απελευθέρωσε το στρατόπεδο θανάτου του Άουσβιτς - Ιστορικές μαρτυρίες

Tags:
Εβραίοι, αντισημιτισμός, Εθνική Αντίσταση, αντίσταση, ολοκαύτωμα
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOK