05:58 23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟY 2021
ΚΟΣΜΟΣ
Λήψη σύντομου url
Από
0 10
Βρείτε μας

«Σε σχέση με τη Γερμανία που ανέλαβε, η Γερμανία που παραδίδει είναι σε υποχώρηση» δηλώνει για την Άνγκελα Μέρκελ ο καθηγητής Κώστας Δουζίνας, που έχει μελετήσει τις πολιτικές της Γερμανίδας καγκελαρίου.

«Η κυρία Μέρκελ ήταν η ιδανική ηγέτιδα για μια εποχή που δεν έχει κανένα όραμα, διότι δεν είχε κι η ίδια κάποιο όραμα» μας λέει ο γνωστός καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και πρόεδρος του Ιδρύματος «Νίκος Πουλαντζάς», Κώστας Δουζίνας, προσθέτοντας ότι και στην εσωτερική και στην εξωτερική πολιτική της ως καγκελάριος έκανε σταθερά «business as usual», χωρίς να αντιληφθεί την αποστολή της ως ιστορική.

«Σε σχέση με τη Γερμανία που ανέλαβε, η Γερμανία που παραδίδει είναι σε υποχώρηση» υπογραμμίζει ο κ. Δουζίνας σε έναν απολογισμό των 15 χρόνων της Μέρκελ στην καγκελαρία της Γερμανίας.

«Η κυρία Μέρκελ δεν υπήρξε μεγάλη ηγέτιδα, δεν μπορεί κανείς να τη συγκρίνει με τη Μάργκαρετ Θάτσερ, που ήταν όντως η "Σιδηρά Κυρία" που άλλαζε τα πράγματα δυναμικά, δεν είχε κάποιο στρατηγικό όραμα ή μια πολιτική μεταρρυθμίσεων είτε για τη Γερμανία είτε για την Ευρώπη» προσθέτει ο καθηγητής, τονίζοντας ότι αυτοί που τη θεωρούν πετυχημένη εστιάζουν κυρίως στη «σταθερότητα, την προβλεπτικότητα και τη μεθοδική και ήρεμη διοίκησή της».

- Στην εξωτερική πολιτική της η κυρία Μέρκελ ενήργησε καταστροφικά τελικά για την Ελλάδα; Αυτό μπορεί να είναι σε βάθος χρόνου σε βάρος της ίδιας της Ε.Ε.; Πόσο ευρωπαΐστρια ήταν, είναι όντως η κυρία Μέρκελ;

Προφανώς είναι ευρωπαΐστρια, κάποια που ενδιαφερόταν για την Ε.Ε. - έτσι κι αλλιώς η Ε.Ε. της έδωσε αυτή την ηγετική θέση. Αλλά, από την άλλη πλευρά, σαφώς δεν είχε η κυρία Μέρκελ κάποιο πρόγραμμα, κάποιο όραμα για την Ευρώπη. Αν κοιτάξουμε τις τρεις μεγάλες κρίσεις, η Ελλάδα είναι η κρίση του Ευρώ, οι άλλες δυο, το μεταναστευτικό και τώρα η πανδημία, θα λέγαμε ότι και στις τρεις -σίγουρα στις δυο πρώτες- ακολούθησε ένα "business as usual" τελικά.

- Δηλαδή;

Σε σχέση με την Ελλάδα, αλλά και στην πολιτική της στην Ε.Ε., η Γερμανία ακολούθησε μια πολιτική λιτότητας και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Αυτό το ακολούθησε πιστά. Παρότι υπήρξαν ισχυρότατες κριτικές εναντίον της πολιτικής αυτής και σε σχέση με την εξωτερική γερμανική σκηνή, και στην εσωτερική, όπου δεν βοήθησε καθόλου την αύξηση της κατανάλωσης. Κέρδισε τέσσερις εκλογές, ακολουθώντας οικονομικές πολιτικές περιοριστικές που βοηθούσαν μόνο την αστική τάξη, η οποία την υποστήριξε, χτυπώντας ταυτόχρονα τα κατώτερα στρώματα. Το αποτέλεσμα είναι ότι υπήρξε επί των ημερών της, αύξηση των ανισοτήτων και αύξηση της ανασφάλειας, παρότι ενέπνεε ως ηγέτης την αίσθηση ασφάλειας. Αυτό έπαιξε ρόλο και στην άνοδο του ακροδεξιού AfD!

- Οι οικονομικές πολιτικές της έπαιξαν ρόλο στην άνοδό του ή η μεταναστευτική πολιτική της;

Προφανώς το μεταναστευτικό έπαιξε ρόλο σημαντικό. Υποστηρίζεται από ανθρώπους που ξέρουν πολύ καλά την κυρία Μέρκελ ότι ο λόγος που κάλεσε τους Σύριους πρόσφυγες και μετανάστες το 2015 έχει σχέση με την προσωπική της ιστορία και το γεγονός ότι μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία, ήταν κόρη πάστορα κι έμαθε σπίτι της τη λιτότητα, τη μετριοπάθεια, αλλά και σημαντικές αξίες. Και μία ήταν να βοηθά τους κατατρεγμένους. Και, επομένως, έτσι άνοιξε τα σύνορα. Αυτό προφανώς δεν ισχύει από μόνο του. Οι προτεστάντες πάστορες, όπως ξέρουμε κι από το καταπληκτικό φιλμ του Χάνεκε, «Λευκή Κορδέλα», είναι σαδιστές, κυρίως τα παιδιά τους τα βασανίζουν. Δινόταν, όμως, με το άνοιγμα των συνόρων, μια κάποια λύση στο πρόβλημα που έχουν οι Γερμανοί με τη δημογραφική τους κάμψη. Εδώ πάντως φάνηκε ότι σε τελική ανάλυση η πολιτική της κυρίας Μέρκελ σε μεγάλο βαθμό επηρεαζόταν από τους εσωτερικούς καθαρά πολιτικούς συσχετισμούς.

- Τι εννοείτε;

Μόλις άρχισε να υπάρχει μια αντίδραση κατά της εισόδου των μεταναστών στη Γερμανία, χωρίς καμία συζήτηση ή απόφαση κοινοβουλευτική, αποφάσισε να κλείσει μετά τα Χριστούγεννα του '16 τα σύνορα. Ήταν μια μικροκομματική απάντηση στο εσωτερικό ακροατήριο.

- Κατηγορείται πάντως έντονα εντός της χώρας της ότι δεν έκανε τις αναμενόμενες επενδύσεις, οι υποδομές (δρόμοι, σχολεία κ.ά.) είναι σε κακή κατάσταση και επιπλέον δεν προχώρησε στην ψηφιακή επανάσταση, που παραμένει σε εμβρυακή μορφή στην πρώτη οικονομική δύναμη της Ευρώπης.

Προφανώς σε αυτά που λέτε έχετε απόλυτο δίκιο. Σε σχέση με την Γερμανία που ανέλαβε, η Γερμανία που παραδίδει η κυρία Μέρκελ είναι σε υποχώρηση. Διότι δεν έκανε βασικές μεταρρυθμίσεις και στην ψηφιακή και στη φυσική υποδομή της χώρας. Στην ψηφιακή υποδομή είναι προφανές αυτή τη στιγμή ότι η Γερμανία, που ενώ ισχυρίζεται ότι γίνεται παγκόσμια δύναμη, βρίσκεται πολύ πίσω από τις ΗΠΑ.

Το μοντέλο της οικονομικής ανάπτυξης στηρίχθηκε σε προηγούμενα μοντέλα, σε αυτό που είχε κάνει σε έναν βαθμό ο Σρέντερ, αλλά δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί στις πολύ γρήγορα μεταβαλλόμενες οικονομικές και τεχνολογικές συνθήκες. Αν αυτό το συνδυάσουμε με το ότι απέτυχε στην προσπάθεια σύγκλισης της Ανατολικής με τη Δυτική Γερμανία και υπάρχει αυτό το τεράστιο πρόβλημα των ανισοτήτων, θα έλεγε κανείς ότι η παρακαταθήκη της δεν είναι η καλύτερη! Δεν προσπάθησε να αλλάξει τα πράγματα. Παραδίδει από πολιτικής και οικονομικής κατάστασης την Γερμανία σε χειρότερη κατάσταση από όταν την ανέλαβε. Έμεινε 15 χρόνια στην εξουσία και δεν άφησε πίσω της μεγάλες μεταρρυθμίσεις, μεγάλες νέες πολιτικές που να έχουν ισχυροποιήσει τη θέση της Γερμανίας.

Η επιτυχία της είναι στον διεθνή ίσως χώρο, σε συνάρτηση με την έλλειψη οποιασδήποτε άλλης ηγεσίας και οράματος που θα μπορούσε να αντισταθμιστεί στο «business as usual». Πολλοί την έχουν ονομάσει «μια αναποφάσιστη γυναίκα». Δεν κολλάει πάνω της καμία κριτική. Πάντα έβρισκε, σε κάθε κρίση, κάποιον άλλο να φταίει. Ακόμη και για το σκάνδαλο με τα επίπεδα ρίπων της Volkskwagen. Επανειλημμένα της λέγανε ότι κάτι πρέπει να κάνει για τις υποδομές και για τις ανισότητες, ότι πρέπει να πέσει χρήμα στη γερμανική οικονομία ώστε να υπάρξει μια νέα ανάπτυξη. Δεν έκανε τίποτα και δεν απαντούσε καν. Είχε μια λογική να μην απαντά και να αφήνει τα μεγάλα προβλήματα και φτάσαμε, πριν από δυο χρόνια, να έχει 12 εκατ. «mini jobs» η Γερμανία! Είχαν από τη μία ένα ισχυρό κράτος που συνεχώς γινόταν πιο σημαντικός παίκτης στη διεθνή σκηνή, αλλά εσωτερικά η κατάσταση επιδεινωνόταν. Κι εκεί επάνω και σε σχέση με το μεταναστευτικό προσφυγικό υπήρξε η άνοδος του AfD.

Στις διεθνείς σχέσεις σε τι ακριβώς έγκειται η επιτυχία σας; Το τέρας της ερντογανικής Τουρκίας, μεταξύ άλλων, η κυρία Μέρκελ με την ανεκτικότητά της δεν το εξέθρεψε;

Ισχύει, αλλά η Τουρκία είχε πάντα προνομιακές σχέσεις με τη Γερμανία. Αλλά και πάλι αν το δούμε ιστορικά, οι σχέσεις και οι εμπορικές και οι διπλωματικές ακόμη και οι στρατιωτικές σχέσεις των δυο κρατών ήταν πάντα πολύ ισχυρές. Οι εμπορικές σχέσεις τους είναι τεράστιες, 30 δισ. τον χρόνο. Υπάρχουν 4,5 εκατομμύρια Τούρκοι στη Γερμανία, εκ των οποίων τα δύο εκατομμύρια είναι ψηφοφόροι. Η Volkswagen μόνο πουλάει 100.000 αυτοκίνητα στην Τουρκία. H Mercedes έχει εργοστάσιο εκεί.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Μέρκελ βοήθησε την Τουρκία και είχε κάνει τον Ερντογάν προστατευόμενό της. Προφανώς είχαν και καλές προσωπικές σχέσεις. Καλές προσωπικές σχέσεις είχε, όμως, και με τον Τσίπρα. Έχω ακούσει πολλές ιστορίες για τις περίφημες τηλεδιασκέψεις μεταξύ Τσίπρα, Ολάντ και Μέρκελ, πάντα ο Τσίπρας και η Μέρκελ έλεγαν αστεία στην αρχή. Είναι μια γυναίκα χαμηλών τόνων, έχει μια μετριοπάθεια, δεν φωνάζει, δεν έχει ψηλά ρητορικά σχήματα, κάτι που μπορεί να σχετίζεται με την ανατροφή της σε ένα εξαιρετικά λιτό και αυστηρό προτεστάντικο περιβάλλον. Αλλά τον Ερντογάν προφανώς τον έχει βοηθήσει απολύτως και σε ενέργειες εντελώς αντιδημοκρατικές. Όμως απλώς ακολουθούσε την πάγια πολιτική της Γερμανίας.

Σε σχέση με τη Ρωσία κρατάει ισορροπία;

Ναι, και εδώ βλέπουμε την ισορροπιστική πολιτική, μια πολιτική σταθερότητα. Μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις όταν το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε το ζητούν, αλλά μετά το «μαζεύει». Δεν θέλει να χαλάσουν οι οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις που έχει με τη Ρωσία, διότι εξαρτάται από το ρωσικό αέριο η Γερμανία. Στα αντιρωσικά γεράκια στην Ε.Ε., επίσης κρατά ισορροπία. Εκεί έγκειται η επιτυχία της στην εξωτερική πολιτική σκηνή. Χωρίς να αλλάξει την ισορροπία των δυνάμεων, χωρίς να φτιάξει ένα νέο όραμα για την Ευρώπη κρατούσε ως ρεαλίστρια ισορροπίες. Πρέπει να τη δούμε την κυρία Μέρκελ ως κρατικό λειτουργό - όχι ως πολιτικό που αλλάζει κατευθύνσεις. Δεν κάνει μεγάλες πολιτικές, δεν κάνει στρατηγικές, αλλά αυτά με τα οποία καταπιάνεται τα διεκπεραιώνει.

Η επόμενη μέρα, μετά τη Μέρκελ, ποια θα είναι; Τι θα γίνει το 2021 μετά την αποχώρησή της;

Σε έναν μεγάλο βαθμό θα κριθεί αυτό κι από το πώς θα υποχωρήσει η πανδημία. Δηλαδή υπάρχει τέτοια ασάφεια, αστάθεια κι έλλειψη σιγουριάς σε πολλά πράγματα που δεν μπορεί κανείς να προβλέψει τι θα γίνει. Γενικά, όμως, δεν προβλέπεται ότι θα βελτιωθεί ή θα αλλάξει σημαντικά η πολιτική της Γερμανίας στη εξωτερική πολιτική της. 

Παρότι, λένε πολλοί, ότι θα υπάρξει αλλαγή πόλου σε σχέση με την Τουρκία, όποιος και να είναι ο επόμενος καγκελάριος, δεν φαίνεται ο Ερντογάν να έχει δημιουργήσει σταθερές σχέσεις με άλλα μεγάλα στελέχη της γερμανικής πολιτικής τάξης κι ίσως αυτός να είναι ένας από τους λόγους που έχει αρχίσει τις τελευταίες μέρες να μιλάει για την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, εν όψει και της Συνδιάσκεψης Κορυφής στις 10 Δεκεμβρίου, η οποία θα συζητήσει τις κυρώσεις. Δεν προβλέπω ότι θα υπάρξουν τελικά κυρώσεις. Μπορεί να υπάρξει μια πιο αυστηρή προειδοποίηση. Ίσως έχει φοβηθεί ότι μετά την απώλεια του μεγάλου του φίλου και προστάτη του, Τραμπ, και την αποχώρηση της Μέρκελ, η θέση του στη διεθνή σκηνή θα αδυνατήσει πλήρως.

Στην εσωτερική πολιτική γερμανική σκηνή θα αλλάξει κάτι με την αποχώρησή της;

Έχουμε κάτι πολύ περίεργο. Στις τελευταίες εκλογές, τα δυο μεγάλα κόμματα έχασαν ένα μεγάλο κομμάτι της επιρροής τους. Είχαν τα χειρότερα ποσοστά τους τις τελευταίες δεκαετίες. Για πρώτη φορά έχουμε έξι κόμματα στην ομοσπονδιακή Βουλή. Πιθανώς θα έχουμε μια περίοδο αστάθειας και με την εκλογή του Μπάιντεν, ίσως μια αντικατάσταση της Γερμανίας ως ηγέτιδας δύναμης του δυτικού κόσμου και επιστροφή των ΗΠΑ.

Tags:
Τουρκία, ΗΠΑ, Αλέξης Τσίπρας, Τζο Μπάιντεν, Τραμπ, Άνγκελα Μέρκελ, Γερμανία
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOK