05:40 21 ΝΟΕΜΒΡΙΟY 2018
Lehman Brothers

Lehman Brothers 10 χρόνια μετά: Το θέμα δεν είναι «αν» ξεσπάσει νέα κρίση, αλλά το «πότε»

© AP Photo / Mark Lennihan
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Λήψη σύντομου url
Γεράσιμος Χιόνης
0 50

15 Σεπτεμβρίου του 2008. Η ημερομηνία, κατά την οποία άλλαξε η σύγχρονη οικονομική ιστορία του πλανήτη. Η Lehman Brothers κηρύττει στάση πληρωμών και μαζί της παρασέρνει όλο τον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Ποια η κατάσταση δέκα χρόνια μετά; Είμαστε ικανοί να αντιμετωπίσουμε μία ανάλογου μεγέθους κρίση;

H «Lehman Brothers» αποφασίζει να κηρύξει πτώχευση, καταθέτοντας αίτημα προστασίας έναντι των πιστωτών της. Το ημερολόγιο έγραφε 15 Σεπτεμβρίου του 2008.

Τις επόμενες ημέρες ακολούθησε χάος: Χρηματιστές έπεφταν από τα παράθυρα των πολυτελών γραφείων της Wall Street. Εργαζόμενοι του χρηματοπιστωτικού κλάδου, με μία χάρτινη κούτα στο χέρι, παραιτούνταν ή απολύονταν από τις πάλαι ποτέ κραταιές επενδυτικές τράπεζες. Και μία παγκόσμια οικονομία… μπάχαλο.

Μέχρι εκείνη τη «μοιραία» στιγμή, η Ευρωζώνη θεωρούσε εαυτόν προστατευμένο και κανείς δεν γνώριζε τι ακριβώς θα επακολουθήσει. Όλοι εκτιμούσαν ότι η «φούσκα» των ενυπόθηκων δανείων, δεν θα τους «αγγίξει». Και η ευθύνη επιρριπτόταν αποκλειστικά στα «άτακτα» και «κακά» hedge funds, τα οποία «δρούσαν ανεξέλεγκτα και χωρίς όρια».

Η 15η Σεπτεμβρίου ήταν η αρχή του… κακού. Με τον πλέον επίσημο τρόπο, όλοι κατανοούσαν ότι η κρίση δεν αφορούσε μόνο τα hegde funds. Ο ιός είχε μολύνει τους πάντες και όλος ο πλανήτης έβλεπε στη Lehman Brothers την πτώση όχι μίας απλής τράπεζας, αλλά ενός ολόκληρου τρόπου ζωής.

Μέσα σε λίγους μήνες, το αμερικανικό χρηματιστήριο είχε απωλέσει το 50% της αξίας του, ενώ οι τιμές των ακινήτων είχαν συρρικνωθεί κατά τουλάχιστον 35%. Οι Αμερικανοί είδαν τις αποταμιεύσεις τους, σε λίγες μόνο εβδομάδες, να περιορίζονται κατά 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η συνολική αξία της περιουσίας των νοικοκυριών κατακρημνίστηκε κατά 25%. Και όλα αυτά πριν ακόμα «φύγει» το 2008.

Το 2009, η κατάσταση ήταν σαφώς χειρότερη. Η παγκόσμια οικονομία απώλεσε 4,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ή αλλιώς, συρρικνώθηκε κατά 8,5%. Σαν δηλαδή, ο πλανήτης να σταμάτησε να λειτουργεί για έναν ολόκληρο μήνα.

  • Στελέχη της Lehman Brothers
    Στελέχη της Lehman Brothers
    © AP Photo / Louis Lanzano
  • Στελέχη της Lehman Brothers
    Στελέχη της Lehman Brothers
    © AP Photo / Mary Altaffer
  • Τα κεντρικά γραφεία της Lehman Brothers στη Νέα Υόρκη
    Τα κεντρικά γραφεία της Lehman Brothers στη Νέα Υόρκη
    © AP Photo / Mary Altaffer
1 / 3
© AP Photo / Louis Lanzano
Στελέχη της Lehman Brothers

Δέκα χρόνια αργότερα, κατά γενική ομολογία, η διεθνής κοινότητα έχει ξεπεράσει το σοκ. Η παγκόσμια οικονομία «τρέχει» με υγιείς ρυθμούς ανάπτυξης, οι μισθοί έχουν αρχίσει να αυξάνονται, η αγορά ακινήτων κατά μεγάλο ποσοστό έχει ανακάμψει και τα χρηματιστήρια καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.

Είναι όμως, αυτή η ρεαλιστική εικόνα ή απλώς, συνιστά μία επίπλαστη πραγματικότητα; Η παγκόσμια οικονομία, άλλωστε, κατά πολλούς, λειτουργεί ως «τοξικομανής», καθώς είναι απολύτως εξαρτημένη από το «φθηνό» χρήμα των κεντρικών τραπεζών. Μισθοί, εισοδήματα και ανάπτυξη υπολείπονται σημαντικά των προ-κρίσης επιπέδων, ενώ η ανισότητα «χτυπάει» ιστορικό υψηλό.

Και το μείζον ερώτημα είναι το εξής: Είμαστε σίγουροι ότι η παγκόσμια κοινότητα θα μπορέσει να αντεπεξέλθει, όταν και αν της χτυπήσει την πόρτα μία ανάλογου μεγέθους οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση;

Η παγκόσμια οικονομία… 10 χρόνια μετά

—  Άφθονη ρευστότητα: Για την αντιμετώπιση της πρωτοφανούς κρίσης, για την οποία θρυαλλίδα αποτέλεσε η εύθραυστη αγορά ακινήτων, οι κεντρικές τράπεζες αποφάσισαν να διοχετεύσουν δυσθεώρητα χρηματικά ποσά. Στόχος: Η συγκράτηση των απωλειών και η στήριξη της οικονομίας με άφθονη ρευστότητα. Δέκα χρόνια μετά τις «μαύρες» ημέρες του 2008, και η παρεχόμενη ρευστότητα παραμένει στα ίδια υψηλά επίπεδα, γεγονός το οποίο μαρτυρά πως η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να χρήζει βοήθειας.

Ισολογισμοί Κεντρικών Τραπεζών
Ισολογισμοί Κεντρικών Τραπεζών

- Υψηλό δημόσιο χρέος: Οι πολιτικές της λιτότητας αλλά και τα υψηλά δημόσια χρέη αποτελούν τους αποτόκους του παγκόσμιου κραχ του 2008, καθώς η κρίση του ιδιωτικού τομέα μετατράπηκε σε κρίση του δημόσιου τομέα, αφού ο τελευταίος προχώρησε στην εξαγορά του χρέους του πρώτου. Σε ποια κατάσταση, επομένως, βρίσκονται σήμερα τα δημοσιονομικά μεγέθη των χωρών; 

Δημόσιο Χρέος
Δημόσιο Χρέος

Το δημόσιο χρέος, όπως καθίσταται σαφές, είναι εμφανώς υψηλότερο σε σχέση με τα προ-κρίσης επίπεδα, γεγονός το οποίο δημιουργεί σημαίνουσες ανησυχίες για την ικανότητα αντιμετώπισης μίας νέας κρίσης στο εγγύης ή μακρινό μέλλον. 

Ανάπτυξη
Ανάπτυξη

- Οικονομική ανάπτυξη: Την επομένη του παγκόσμιου κραχ, η παγκόσμια οικονομία βυθίστηκε στη μεγαλύτερη ύφεση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με ανυπολόγιστες επιπτώσεις σε εργαζόμενους, οικονομία και επιχειρήσεις. Όπως και σε κάθε κρίση, έτσι και στην αντίστοιχη του 2008, τα μεγαλύτερα θύματα ήταν οι νέοι, με την Ελλάδα να αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.

- Αγορά εργασίας: Δέκα χρόνια αργότερα, ο αριθμός των ανέργων αποδεικνύεται υψηλότερος κατά 25 εκατομμύρια άτομα σε σχέση με το 2007, παρότι ο απασχόληση έχει εκτιναχθεί στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών στις ΗΠΑ και στο υψηλότερο επίπεδο της δεκαετίας στην Ευρωζώνη.

- Ύψος μισθών: Το ύψος των μισθών, παράλληλα, ως απόρροια των χαμηλών ρυθμών ανάπτυξης, αλλά και των ασθενών προοπτικών στην αγορά εργασίας, εξακολουθεί να διαβαίνει τον δρόμο της στασιμότητας, όπως μαρτυρούν και τα παρακάτω στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ):

 

Ρυθμός Αύξησης Μισθών
Ρυθμός Αύξησης Μισθών

— Αγορά ακινήτων: Η κρίση του 2008, όπως προαναφέρθηκε, είχε ως εφαλτήριο την αγορά των ακινήτων, η οποία δέχθηκε ένα ισχυρότατο πλήγμα κατά τη διάρκεια των ετών που ακολούθησαν, χάνοντας ακόμη και το 30% με 40% της αξίας της. Μόλις το 2017, οι τιμές στο real estate άγγιξαν τα προ-κρίσης επίπεδα.

—  Άνοδος λαϊκισμού: Μία από τις πλέον σοβαρές επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης συνίστατο στο πεδίο της πολιτικής και δη, στη ραγδαία αύξηση των λαϊκιστικών πολιτικών δυνάμεων, εξέλιξη η οποία έχει άρδην αλλάξει το πολιτικό σκηνικό της διεθνούς κοινότητας, διαρρηγνύοντας για τα καλά την πρωτοκαθεδρία των κεντροαριστερών και των κεντροδεξιών κομμάτων. Τα αυταρχικά και λαϊκιστικά κόμμα απέκτησαν σημαίνοντα ερεθίσματα στα λαϊκά τμήματα του πληθυσμού, με τους πολιτικούς τύπου Ντόναλντ Τραμπ (ΗΠΑ) και Ματέο Σαλβίνι (Ιταλία) να συνιστούν μορφώματα, τα οποία καλλιεργήθηκαν μετά, ή και χάρη, την παγκόσμια κρίση του 2008.

Είμαστε έτοιμοι για μια νέα κρίση;

Μετά το αρχικό σοκ και την επούλωση των άμεσων πληγών, ξεκίνησε μία διεθνή συζήτηση για την υιοθέτηση μέτρων, προς την κατεύθυνση της θωράκισης της οικονομίας έναντι μίας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Όλοι ήθελαν να καταστήσουν βέβαιο ότι η παγκόσμια κοινότητα δεν θα πιανόταν εκ νέου εξαπίνης, απροετοίμαστη και αιφνιδιασμένη.

Ως αποτέλεσμα, οι ιθύνοντες των χρηματοπιστωτικών αρχών, σε συνεργασία με τις κρατικές κυβερνήσεις, αποφάσισαν να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι αυτό που έγινε το 2008, δεν θα ξαναγίνει. Και εν μέρει, δέκα χρόνια μετά, τα έχουν καταφέρει.

«Η κρίση του 2008 είχε ένα κύριο αποτέλεσμα. Ότι ανατράπηκε η πεποίθηση, σύμφωνα με την οποία η απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος, ο περιορισμός του κανονιστικού πλαισίου και η λεγόμενη απορρύθμιση, αποτελούν τη "λυδία λίθο" της περαιτέρω ανάπτυξης» τονίζει, μιλώντας στο Sputnik, o καθηγητής Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Χρήστος Νίκας.

Πλέον αυτό έχει αλλάξει. «Όλοι συναινούν ότι ο ρόλος των εποπτικών αρχών και των κεντρικών τραπεζών πρέπει να είναι αισθητός, καθώς ο μύθος της αυτορρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος έχει καταρρεύσει» σπεύδει να προσθέσει, κάνοντας λόγο για μια πρόσθετη «δικλείδα ασφαλείας», σε περίπτωση νέας κρίσης.

— Ασφαλέστερες τράπεζες

Χάρη σε μία σειρά αυστηρών κανονισμών, οι τράπεζες πλέον καλούνται να διαθέτουν στα «ταμεία» τους ένα επαρκές ποσό κεφαλαίων. Αυτό τις καθιστά «έτοιμες» να αντιμετωπίσουν, στα πρώτα στάδια τουλάχιστον, τις επιπτώσεις μίας νέας, ενδεχόμενης κρίσης.

Το 2007, η Lehman Brothers κατείχε περίπου 2 δολάρια για κάθε 100 δολάρια περιουσιακά στοιχεία (assets). Αυτό πλέον, έχει αλλάξει. Οι τράπεζες υποχρεούνται να διαθέτουν τουλάχιστον 7 δολάρια για κάθε 100 δολάρια assets.

Σύσκεψη στα κεντρικά γραφεία της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2007
Σύσκεψη στα κεντρικά γραφεία της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2007

Έτσι, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αυτή τη στιγμή, έχουν στα «ταμεία» τους κεφάλαια, τριπλάσιας και πλέον αξίας, σε σχέση με την προ-κρίσης περίοδο, γεγονός το οποίο τα καθιστά σαφώς ασφαλέστερα

και λιγότερο ευάλωτα.

- Διαχωρισμός επενδυτικών και εμπορικών δραστηριοτήτων

Την ίδια ώρα, χάρη στον υποχρεωτικό διαχωρισμό μεταξύ των επενδυτικών και των εμπορικών-καταθετικών δραστηριοτήτων μιας τράπεζας, οι ισολογισμοί ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος είναι αισθητά μικρότεροι, διευκολύνοντας ως εκ τούτου την αντιμετώπιση μίας «προβληματικής» τράπεζας. Το «too big to failed» (σ.σ. πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει) ανήκει πλέον στο παρελθόν.

Είναι ενδεικτικό ότι χάρη στη σύσφιγξη των τραπεζικών κανονισμών, την οποία επιθυμεί να άρει αυτή την περίοδο ο Ντόναλντ Τραμπ, JP Morgan και Bank of America έχουν περιορίσει σημαντικά το αποτύπωμά τους στην αμερικανική οικονομία, ενώ αντίστοιχη πορεία έχουν ακολουθήσει και οι ευρωπαϊκές Royal Bank of Scotland και ING Group.

- Περιορισμός ρίσκου

Ωστόσο, πέραν όλων των παραπάνω, υπάρχει και μία σαφή τροποποίηση στη βασική στρατηγική των τραπεζών, οι διοικήσεις των οποίων έχουν περιορίσει σημαντικά την έκθεσή τους στα υψηλού ρίσκου περιουσιακά στοιχεία, όπως ήταν κάποτε και τα «αμαρτωλά» ενυπόθηκα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης.

Χαρακτηριστικά, κατά τη διάρκεια του 2007, οι επενδύσεις των τραπεζών σε μακροπρόθεσμα προϊόντα αντιστοιχούσαν μόλις στο 17% του συνολικού ενεργητικού, ενώ τα βραχυπρόθεσμα προϊόντα εκπροσωπούσαν το 44% και οι καταθέσεις μόλις το 29%.

Σήμερα, η κατάσταση είναι άρδην διαφορετική. Οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις ανέρχονται στο 13%, οι βραχυπρόθεσμες στο 24% και οι καταθέσεις στο εντυπωσιακό… 47%.

«Αυτό που έχουμε αποκομίσει από την κρίση του 2008, είναι ότι επενδυτές, τράπεζες και όσοι ασχολούνται με τις αγορές, είναι πιο συντηρητικοί» αποφαίνεται ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Χρήστος Νίκας.

Και προσθέτει: «Αυτό που θα μας "σώσει", σε μία νέα κρίση, είναι η επιφυλακτικότητα και όχι οι μηχανισμοί αντιμετώπισης».

Οι στρεβλώσεις της νέας περιόδου

Ωστόσο, δεν είναι όλα ρόδινα. Και αυτό θα πρέπει να προβληματίσει τους ιθύνοντες νους της διεθνούς κοινότητας.

- Εξάρτηση στο «φθηνό» χρήμα

Η οικονομία έχει μετατραπεί πλέον, σε… τοξικομανή, καθώς έχει εθιστεί στην υπερχαλαρή νομισματική πολιτική και τα χαμηλά επιτόκια, που έχουν καταστεί η νέα κανονικότητα, ή αλλιώς η νέα ομαλότητα. Αυτό φυσικά, προ-κρίσης δεν ίσχυε. Αντίθετα, μάλιστα, αποτελούσε σύμπτωμα μίας επερχόμενης ή εν εξελίξει οικονομικής αναταραχής.

Δέκα χρόνια μετά, οι κεντρικές τράπεζες κάνουν τα πρώτα δειλά βήματα προκειμένου να άρουν αυτά τα έκτακτα μέτρα και να ομαλοποιήσουν τις νομισματικές πολιτικές. Αλλά ο εθισμός είναι μεγάλος και τα εμπόδια… μεγαλύτερα. Η Federal Reserve ηγείται αυτής της τάσης, καθώς εντός του 2018, έχει προχωρήσει σε αλλεπάλληλες αυξήσεις επιτοκίων. 

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, αντιστέκεται σθεναρά. Έχει επανειλημμένως εκφράσει τη δυσφορία του, καλώντας την κεντρική τράπεζα να μην προχωρήσει σε νέες αυξήσεις, καθώς όπως ισχυρίζεται, αυτό θα πλήξει τη δυναμική της αμερικανικής οικονομίας. Το παράδειγμά του μιμείται τους τελευταίους μήνες και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θυσιάζει έναν υγιέστερο πληθωρισμό στο βωμό των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης.

- Αρνητικά επιτόκια

Την ίδια ώρα, μία ακόμη στρέβλωση, η οποία έχει καταστεί «ομαλότητα», συνίσταται στα αρνητικά επιτόκια, τα οποία αποτελούν απόρροια των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης ανά τον κόσμο. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα κρατικά ομόλογα, λόγω της στήριξης των κεντρικών τραπεζών, αποτελούσαν ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, με τους επενδυτές να συρρέουν μαζικά σ' αυτά, ιδίως σε περιόδου πρόσκαιρων αναταράξεων ή περιφερειακών κρίσεων.

Ως αποτέλεσμα, οι αποδόσεις των συγκεκριμένων ομολόγων, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτών της Γερμανίας, μειώνονταν ολοένα και περισσότερο, προσεγγίζοντας το 0%, ενώ δεν έλειψαν και τα αρνητικά επιτόκια. Δηλαδή, ένας επενδυτής πλήρωνε τόκο για να δανείσει χρήματα σ' ένα κράτος!

- Διεύρυνση της ανισότητας

Η ποσοτική χαλάρωση και τα χαμηλά επιτόκια, αναντίρρητα, συνέβαλαν τα μέγιστα, ώστε μετοχές και χρηματιστήρια να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος και να εκτιναχθούν εκ νέου στα ύψη. Μόλις πρόσφατα, άλλωστε, η Wall Street κατέγραψε τη μεγαλύτερη σε χρονική διάρκεια «bull market», συμπληρώνοντας 3.453 ημέρες συνεχούς ανόδου, έπειτα από το ιστορικό ναδίρ των 666 μονάδων, στις 9 Μαρτίου του 2009.

Οι μετοχές στα ύψη, επομένως, αλλά οι μισθοί και τα εισοδήματα αμετάβλητα. Έτσι, καλλιεργήθηκαν όλες οι απαιτούμενες συνθήκες ώστε να «ανοίξει» περαιτέρω η ψαλίδα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, ευνοημένων και μη. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι η παγκόσμια εισοδηματική ανισότητα βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών, με αποτέλεσμα η κρίση του 2008 να συνεπάγεται το εξής: Οι πιο πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι πιο φτωχοί, φτωχότεροι.

Ο ανθρώπινος παράγοντας

Σύμφωνα με τον κ. Νίκα, παρότι η διεθνής κοινότητα έχει αναπτύξει επαρκούς μηχανισμούς προειδοποίησης, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει… ανθρώπινος παράγοντας.

«Η βάση των κρίσεων, διαχρονικά, ήταν η κερδοσκοπία, δηλαδή η επιθυμία για το μέγιστο κέρδος. Αυτό είναι που οδηγεί την οικονομία σε περιοδικές κρίσεις, ανά τακτά χρονικά διαστήματα» εξηγεί χαρακτηριστικά.

Μάλιστα, πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, διαμηνύει ότι «δυστυχώς, η ανθρωπότητα δεν έχει μάθει τίποτα από την κρίση, κάτι το οποίο αποδεικνύεται στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ», ο οποίος επιθυμεί να απορρυθμίσει εκ νέου το χρηματοπιστωτικό σύστημα, μειώνοντας τον ρόλο και την παρεμβατικότητα των εποπτικών αρχών.

Άλλωστε, όπως σπεύδει να συμπληρώσει, «το γεγονός ότι οι άνθρωποι που πιστεύουν στην αυτορρύθμιση, παραμένουν στα "πράγματα", μόνο αισιόδοξους δεν μας καταστά».

Υπερθεματίζοντας, ο διεθνούς φήμης οικονομολόγος, Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ, μιλώντας στο Sputnik, στηλιτεύει τον παραγκωνισμό όσων οικονομολόγων κατάφεραν να προβλέψουν εγκαίρως τι θα ακολουθήσει.

«Κανένας δεν διορίστηκε ή προσλήφθηκε σε κάποια από τις ανώτερες θέσεις, ούτε στις ΗΠΑ, ούτε στην Ευρώπη» σπεύδει να καταγγείλει, προτού επισημάνει με νόημα: «Είναι σαν, μετά από τη Χιροσίμα, η διδασκαλία της φυσικής να αγνοεί τη διάσπαση του ατόμου».

«Το θέμα δεν είναι αν θα υπάρξει νέα κρίση, αλλά το πότε θα ξεσπάσει. Οι εκδηλώσεις περιοδικών κρίσεων συνιστούν νομοτέλεια σ' ένα καπιταλιστικό σύστημα. Άρα δεν πρέπει να ρωτάμε το "αν", αλλά το "πότε" και το "πού θα πρωτο-χτυπήσει"» υπογραμμίζει, με έμφαση, ο κ. Νίκας.

Το χρονικό της κρίσης του 2008

— 1η Φεβρουαρίου του 2007: Οι πωλήσεις κατοικιών στις ΗΠΑ εκτινάσσονται στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών, αγγίζοντας τις 5,88 εκατομμύρια. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, όμως, ο αριθμός τους θα έχει περιοριστεί κατά τουλάχιστον 25%.

- 4 Μαρτίου του 2007: Η άνθιση της αγοράς ακινήτων αποτυπώνεται πλέον, και στον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Τα hedge funds έχουν επενδύσει τεράστια ποσά σε άγνωστης ποιότητας χαρτοφυλάκια στεγαστικών δανείων. Πρόκειται για τα γνωστά «ενυπόθηκα δάνεια χαμηλής εξασφάλισης». Τα hedge funds δεν υπάγονται στον έλεγχο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ και επομένως, απολαμβάνουν το περιθώριο να δρουν ελεύθερα και χωρίς έλεγχο. 

- 5 Απριλίου του 2007: Η Federal Reserve αγνοεί τα ανησυχητικά στοιχεία και συνεχίζει το αφήγημα της υγιούς οικονομίας, μη λαμβάνοντας έκτακτα μέτρα για την προστασία και τη θωράκιση των ΗΠΑ. Αντίθετα, υιοθετεί μέτρα για τη στήριξη της σταθερότητας των τιμών και του πληθωρισμού.

- Καλοκαίρι του 2007: Αρκετοί δανειολήπτες αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, κηρύσσοντας πτώχευση και χάνοντας το σπίτι τους. Αυτό όμως, έχει επιπτώσεις και στα χαρτοφυλάκια των ενυπόθηκων δανείων, αλλά και στα παρα-επενδυτικά προϊόντα που εδράζονται σ' αυτά.

- Νοέμβριος του 2007: Ενώπιον του επερχόμενου προβλήματος, η κυβέρνηση των ΗΠΑ πείθει τις JP Morgan, Bank of America και Citigroup να δημιουργήσουν ένα υπερταμείο, αξίας 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο τη χρηματοδότηση των τοξικών χαρτοφυλακίων.

- Δεκέμβριος του 2007: Στο μεταξύ, όμως, οι αιτήσεις πτώχευσης των δανειοληπτών συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό. Τον Δεκέμβριο, ο αριθμός τους έχει σχεδόν διπλασιαστεί (97%) σε σχέση με το 2006. Είναι ενδεικτικό μάλιστα, ότι το 2007, ένα στα 100 νοικοκυριά κηρύσσει στάση πληρωμών. Οι κατασχέσεις έχουν αυξηθεί μάλιστα, κατά 1 εκατομμύριο και πλέον, αριθμούν σε 2 εκατομμύρια, σε διάστημα μόλις ενός έτους. Οι τράπεζες ως εκ τούτου, «γεμίζουν» με κατασχεμένα σπίτια, τα οποία όμως, λόγω της τρέχουσας κατάστασης στην αγορά ακινήτων, αδυνατούν να θέσουν προς πώληση και να αποκομίσουν κέρδη.

- Μάρτιος του 2008: Η Fed, επιτέλους, «παίρνει» μπροστά και υιοθετεί μέτρα στήριξης του τραπεζικού κλάδου, ο οποίος έχει μολυνθεί από τον «ιό» των ενυπόθηκων δανείων —των επενδυτικών προϊόντων, τα οποία από ευκαιρία γρήγορου και εύκολου πλουτισμού έχουν καταστεί σε… μίασμα.

- 12 Ιουλίου του 2008: Η τράπεζα IndyMac «βαράει» κανόνι, κηρύσσοντας πτώχευση. Λίγες ημέρες αργότερα, η κυβέρνηση ανακοινώνει πως τα κρατικά ταμεία Fannie Mae και Freddie Mac χρήζουν άμεσης οικονομικής στήριξης, προκειμένου να διασφαλίσουν στεγαστικά δάνεια, ύψους σχεδόν 6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Είχε προηγηθεί και η κρατική βοήθεια προς τη Bear Stearns.

- 15 Σεπτέμβριου του 2008: Η κυβέρνηση αποφασίζει να σταματήσει τις διασώσεις εταιρειών και τη διοχέτευση κρατικού χρήματος στη Wall Street. Το αποτέλεσμα: Η Lehman Brothers καταθέτει αίτημα προστασίας έναντι των πιστωτών. Εν ολίγοις… κηρύσσει πτώχευση. Το ίδιο πράττει και η Merrill Lynch, η οποία εξαγοράζεται από την Bank of America, ενώ η AIG στρέφεται στη Federal Reserve για τη λήψη έκτακτης βοήθειας.

- 17 Σεπτεμβρίου του 2008: Η κατάρρευση της Lehman Brothers ηχεί ως συναγερμός σ' όλο τον κόσμο. Οι επενδυτές σπεύδουν να ξεφορτωθούν μαζικά τα «τοξικά» χαρτοφυλάκια. Όμως, ήδη είναι πολύ αργά. Τα πάντα έχουν αρχίσει να… καταρρέουν.

- 18 Σεπτεμβρίου του 2008: Κυβέρνηση και Federal Reserve εγκρίνουν την κατάρτιση ενός προγράμματος βοήθειας, ύψους 700 δισ. δολαρίων, με στόχο την εξαγορά των ενυπόθηκων δανείων, τα οποία τελούν υπό τον κίνδυνο της χρεοκοπίας.

- 26 Σεπτεμβρίου του 2008: Ένα ακόμη «κανόνι» σημειώνεται στην αγορά, με την WaMu να κηρύσσει πτώχευση, αφού οι πανικοβλημένοι καταθέτες αποσύρουν σε διάστημα μόλις δέκα ημερών, πάνω από 16,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

- 29 Σεπτεμβρίου του 2008: Οι χρηματιστηριακές αγορές καταρρέουν. Ο Dow Jones υποχωρεί κατά 770 μονάδες, καταγράφοντας τις υψηλότερες ημερήσιες απώλειες όλων των εποχών. Ο πανικός όμως είναι διάχυτος. Σε μόλις μία ημέρα, ο παγκόσμιος δείκτης MSCI χάνει 6% της αξίας του, ενώ το Χρηματιστήριο του Λονδίνου πραγματοποιεί «βουτιά» της τάξης του 15%. Οι κεντρικές τράπεζες, αντιδρώντας με μεγάλη καθυστέρηση, αποφασίζουν να διοχετεύσουν «φθηνό» χρήμα, με στόχο την τόνωση της ρευστότητας και τη διάσωση… όσων δεν έχουν ήδη καταστραφεί.

- 8 και 14 Οκτωβρίου του 2008: Η κρίση έχει διαχυθεί σ' όλο τον κόσμο, με την Ευρώπη να αναδεικνύεται ως η πλέον ευάλωτη, διαθέτοντας τεράστια έκθεση στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές εταιρείες. Οι κεντρικές τράπεζες, ως εκ τούτου, αναλαμβάνουν συντονισμένη και από κοινού δράση, και προχωρούν σε μαζικές μειώσεις επιτοκίων.

Σχετικά:

Σεξ και μνημόνιο: Ο Θάνος Ασκητής μιλά στο Sputnik για την κρίση στις σεξουαλικές επαφές
Έρευνα διαΝΕΟσις: Πώς σώθηκε η Πορτογαλία, πώς βγήκε από την κρίση σε τρία χρόνια
Οκτώ χρόνια ελληνική κρίση: Τι κέρδισε τελικά η Γερμανία;
Tags:
τράπεζες, Οικονομική κρίση, Lehman Brothers, Wall Street, ΗΠΑ
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK