13:03 22 ΜΑΡΤΙΟY 2019
Χαρτονομίσματα του ευρώ

Το ευρώ ως παγκόσμιο νόμισμα: Πώς μπορεί να υπερσκελίσει το δολάριο

© AP Photo / Michael Probst
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Λήψη σύντομου url
Γεράσιμος Χιόνης
0 11

Ολοένα και περισσότερες χώρες, όπως η Ρωσία, η Τουρκία, η Κίνα, αλλά και η Ευρωζώνη, τονίζουν την ανάγκη εγκατάλειψης του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος. Μπορεί το ευρώ να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία και να αναρριχηθεί στην κορυφή της συναλλαγματικής πυραμίδας;

Το δολάριο, αναντίρρητα, αποτελεί το κυρίαρχο μέσο στις διεθνείς συναλλαγές. Ωστόσο, η πρόσφατη διένεξη στο πεδίο του εμπορίου, όπως επίσης και η πολιτική των «κυρώσεων» εκ μέρους του Λευκού Οίκου, φαίνεται πως δρομολογούν διάφορες εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να συνεπάγονται την αλλαγή του «status quo» στο διεθνές συναλλαγματικό σύστημα.

Βλαντίμιρ Πούτιν και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήδη πραγματοποιούν τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση του περιορισμού της χρήσης του δολαρίου, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τον αμερικανικό παράγοντα. Ωστόσο, πέραν της Ρωσίας και της Τουρκίας, αντίστοιχη πρωτοβουλία φαίνεται πως αναλαμβάνει και η Κομισιόν.

«Είναι γελοίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες να αγοράζουν ευρωπαϊκά αεροσκάφη σε δολάρια και όχι σε ευρώ. Αυτό πρέπει να αλλάξει», τόνισε πρόσφατα ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προαναγγέλλοντας, μάλιστα, την ανακοίνωση δέσμης μέτρων, με στόχο το ευρώ να καταστεί «παγκόσμιο νόμισμα».

Πόσο πιθανό είναι όμως, ένα τέτοιο σενάριο, δεδομένου ότι η Ευρωζώνη μόλις πρόσφατα «ξεπήδησε» από την κρίση, ενώ οι αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρό βήμα στη δημόσια ατζέντα; Θα μπορέσει το ευρώ να υπερσκελίσει το δολάριο, ή θα παραμείνει στη «σκιά» του;

Τι εννοούμε «παγκόσμιο νόμισμα»;

Ένα νόμισμα ορίζεται ως παγκόσμιο, όταν αυτό γίνεται αποδεκτό, διαθέτοντας εμπορική και αποταμιευτική χρήση, απ' όλο τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια, τα τρία κυρίαρχα νομίσματα είναι το αμερικανικό δολάριο, το ευρώ και το ιαπωνικό γεν, ενώ εκ του σύνεγγυς έπεται και το κινεζικό γουάν.

Εξ αυτών, το πλέον δημοφιλές είναι το δολάριο, καθώς το 64% των συναλλαγματικών αποθεμάτων στις κεντρικές τράπεζες ανά τον κόσμο, βρίσκεται υπό τη μορφή του αμερικανικού νομίσματος. Αυτό αναμφίβολα, το καθιστά «ντε φάκτο» ηγέτη στη συναλλαγματική αγορά.

Επικουρικά, μιλώντας στο Sputnik, ο καθηγητής Οικονομικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Διονύσης Χιόνης, επισημαίνει τα εξής: «H σπουδαιότητα ενός νομίσματος μπορεί να αξιολογηθεί από την συμμετοχή του στις τρείς καθοριστικές λειτουργίες του χρήματος: α) στις συναλλαγές, β) στις αποταμιεύσεις και γ) στην κερδοσκοπία».

Συναλλαγές με δολάριο χωρίς τη… συμμετοχή των ΗΠΑ

Ο παγκόσμιος χαρακτήρας ενός νομίσματος, όπως προαναφέρθηκε, συνίσταται στη χρήση του, στο πλαίσιο μίας εμπορικής συναλλαγής, ακόμη κι αν δεν εμπλέκεται άμεσα η χώρα έκδοσής του (σ.σ. νόμισμα).

Για παράδειγμα: Μία χώρα της Ευρωζώνης αγοράζει πετρέλαιο από τη Ρωσία, χρησιμοποιώντας ως συναλλαγματικό μέσο το… δολάριο και όχι το ευρώ ή το ρούβλι, παρότι οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν στη συγκεκριμένη συνδιαλλαγή.

«Αυτό πρέπει να αλλάξει» επισημαίνουν εν χορώ Βρυξέλλες, Μόσχα, Άγκυρα, Πεκίνο και άλλες πρωτεύουσες, οι οποίες επιδιώκουν την απεξάρτηση από τον αμερικανικό παράγοντα.

Είναι ενδεικτικό ότι στον κλάδο της ενέργειας, παρότι οι εισαγωγές της Ε.Ε. από τις ΗΠΑ περιορίζονται μόλις στο 2%, οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται με δολάριο κυμαίνονται στο 80%. Και αυτό διότι οι Βρυξέλλες χρησιμοποιούν το ευρώ μόνο για τις εισαγωγές από τη Νορβηγία.

Η κυριαρχία του αμερικανικού νομίσματος

Αυτή τη στιγμή, το δολάριο, όπως παραδέχεται ο κ. Χιόνης, φαίνεται πως έχει ενισχύσει τη θέση του ως «νόμισμα κερδοσκοπίας», δεδομένου ότι είναι το κυρίαρχο νόμισμα στις χρηματιστηριακές συναλλαγές. Ενδεικτικά, αντιπροσωπεύει το 85% των κερδοσκοπικών συναλλαγών, αλλά και το 39% των εκδόσεων κρατικών ομολόγων.

Την ίδια ώρα, ως μέσο αποταμίευσης των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και κυρίως, των κεντρικών τραπεζών, μετά από μια φάση οπισθοχώρησης έναντι του ευρώ, το αμερικανικό νόμισμα ανακτά το «χαμένο» έδαφος και πλέον, απαρτίζει το 30% των συναλλαγματικών αποθεμάτων.

Από την πλευρά του, το ευρώ αντιστοιχεί στο 20% των αποθεμάτων των κεντρικών τραπεζών ανά τον κόσμο, καθώς η ευρωπαϊκή κρίση χρέους έχει συντελέσει στην αντιστροφή των ευοίωνων προοπτικών των προηγούμενων ετών.

Δεν πρέπει παράλληλα, να λησμονηθεί ότι περίπου το 1/3 του παγκόσμιου ΑΕΠ παράγεται από χώρες, των οποίων το εγχώριο νόμισμα συνδέεται άρρηκτα με το δολάριο. Πρόκειται για χώρες, όπως το Μπαχρέιν, το Χόνγκ Κονγκ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Σε αναζήτηση εναλλακτικού «σχεδίου»

Τα δυσμενή δημοσιονομικά μεγέθη των ΗΠΑ, όπως και η αλλοπρόσαλλη πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, έχουν σημάνει συναγερμό στο διεθνές νομισματικό σύστημα. Και ο λόγος δεν είναι άλλος από τον φόβο ενός ενδεχόμενου κραχ.

Κίνα και Ρωσία έχουν επανειλημμένως αξιώσει την ανάδειξη ενός νέου παγκόσμιου νομίσματος, το οποίο θα είναι αποσυνδεδεμένο από τα εθνικά κράτη και θα δύναται να ακολουθήσει μία μακρά πορεία σταθερότητας. Στόχος; Η αποφυγή των έντονων διακυμάνσεων, οι οποίες συνεπάγονται τις οξείες μεταβολές στη συναλλαγματική αξία των κατά τόπους εθνικών νομισμάτων.

Το Πεκίνο χαρακτηριστικά, εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το αμερικανικό νόμισμα, λόγω του κινδύνου του πληθωρισμού, ο οποίος ανά πάσα στιγμή μπορεί να θέσει εν αμφιβόλω την αξία των υψηλών συναλλαγματικών αποθεμάτων που διαθέτει σε δολάριο.

«Πληγή» για το ευρώ η αναξιοπιστία

Τον ρόλο αυτού του νέου παγκόσμιου νομίσματος φιλοδοξεί να υποδυθεί το ευρώ. Δυστυχώς όμως, η ευρωπαϊκή κρίση-χρέους και η μεγάλη χρονική της διάρκεια, σε σχέση με την αντίστοιχη των ΗΠΑ, συνιστούν το μείζον πρόβλημα των Βρυξελλών στο μεγαλόπνοο σχέδιό τους. Το έλλειμμα αξιοπιστίας παραμένει στο επίκεντρο, με τη διεθνή κοινότητα να εξακολουθεί να εμπιστεύεται το δολάριο.

«Το δολάριο συνεχίζει να αποτελεί το κυρίαρχο νόμισμα» διαμηνύει ο κ. Χιόνης, εξηγώντας τα εξής: «Η οικονομική κρίση που έπληξε την Ε.Ε. μετά το 2008 και η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου, φαίνεται πως έχουν προβληματίσει τους συμμετέχοντες στις διεθνείς συναλλαγές για τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος».

Και συμπληρώνει: «Αυτός ο προβληματισμός, καθώς και η αδυναμία εφαρμογής ενιαίας νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, καθιστούν προς ώρας, απαγορευτική την προοπτική παγκοσμιοποίησης της κυκλοφορίας του ευρώ».

Υπερθεματίζοντας, αναλυτής του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, μιλώντας στο Sputnik, παραδέχεται ότι η ευρωπαϊκή κρίση, και κυρίως, το έλλειμμα εμπιστοσύνης των επενδυτών, το οποίο εκπορεύεται κατά κύριο λόγο από τον ιταλικό παράγοντα, συνιστούν τροχοπέδη στην ανάδειξη του ευρώ ως κυρίαρχου νομίσματος.

Στροφή προς το ευρώ (;)

Ωστόσο, δεν είναι όλα… δυσοίωνα και μαύρα. Ο κ. Χιόνης διαπιστώνει ότι ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών, οι οποίες πραγματοποιούνται υπό τη μορφή του ευρώ, τείνουν προς αύξηση, παρότι εξακολουθούν να υπολείπονται έναντι του δολαρίου.

Στο πλαίσιο αυτό, άλλωστε, έως το τέλος του έτους, η Κομισιόν, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, αναμένεται να παρουσιάσει ένα ευρύ σχέδιο δράσης, με στόχο το ευρωπαϊκό νόμισμα να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο.

Βασικός πυλώνας αυτών των πρωτοβουλιών αποτελεί η ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, μέσω της ισχυροποίησης των μηχανισμών «άμυνας» έναντι πιθανών εξωγενών κινδύνων. Εν ολίγοις, μηχανισμοί που θα αποτρέπουν τις «εισαγωγές» κρίσεων από το εξωτερικό, όπως ακριβώς συνέβη το 2008-2009.

«Εφόσον ολοκληρωθούν αυτές οι διεργασίες, οι οποίες θεωρούνται απολύτως αναγκαίες για το ευρώ, και μάλιστα έχουν ήδη καθυστερήσει, τότε το κοινό νόμισμα θα μπορούσε να θέσει σε αμφισβήτηση την κυριαρχία του δολαρίου» σχολιάζει από την πλευρά, του ο αναλυτής του Ινστιτούτου.

Ο θετικός αντίκτυπος σε Ευρώπη, Ελλάδα

Η αύξηση της χρήσης του ευρώ, όπως καθίσταται σαφές, εκτιμάται ότι θα επιφέρει μία σειρά θετικών επιπτώσεων στην ευρωπαϊκή και κατ' επέκταση ελληνική οικονομία. Ποιες είναι αυτές:

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, η ισχυροποίηση του ευρώ ως «παγκόσμιου νομίσματος» θα συμβάλλει στην περαιτέρω σταθεροποίηση του κοινού νομίσματος, το οποίο θα καταστεί περισσότερο ανθεκτικό απέναντι σε πιθανές, μελλοντικές κρίσεις.

«Ολοένα και περισσότερες διεθνείς τράπεζες θα διατηρούν τα αποθέματά τους σε ευρώ. Έτσι, μεγάλες ποσότητες του ευρωπαϊκού νομίσματος θα βρίσκονται εκτός Ευρωζώνης, με αποτέλεσμα την αποσύνδεση της ισχύος του από την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας» εξηγεί χαρακτηριστικά, αναλυτής του Ινστιτούτου, σε επικοινωνία του με το Sputnik.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται να ενισχυθεί περαιτέρω η συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι των υπόλοιπων νομισμάτων, γεγονός το οποίο θα συνεπάγεται την ενδυνάμωση της αγοραστικής δύναμης των Ευρωπαίων και Ελλήνων καταναλωτών.

«Ένα ακριβότερο νόμισμα, σε περίοδο οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης, είναι σαφώς προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών, κάτι το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει και η Ελλάδα, εφόσον επενδύσει περισσότερο στις επιχειρήσεις και τα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας» επισημαίνει, καταλήγοντας.

Σχετικά:

Πώς θα είναι τα νέα χαρτονομίσματα των 100 και 200 ευρώ (Βίντεο)
Ιταλίδα οικονομολόγος στο Sputnik: Το ευρώ ήταν ένα εξαρχής χρεοκοπημένο project
Το δολάριο απειλείται τώρα και από τις...Βρυξέλλες!
Τι θα συμβεί αν οι χώρες του Περσικού Κόλπου απομακρυνθούν από το αμερικανικό δολάριο
Tags:
νόμισμα, Δολάριο, Ευρώ, Ευρωζώνη, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωζώνη, Κίνα, Ρωσία, ΗΠΑ
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ FACEBOOKΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕΣΩ SPUTNIK